Vào ngày 6/3/2025, Tổ chức Phóng viên Không Biên giới (RSF) công
bố danh sách các chiến dịch ưu tiên cho năm nay, trong đó tiếp tục nhấn mạnh
việc đòi trả tự do cho Phạm Thị Đoan Trang – đối tượng bị Tòa án Nhân dân TP.
Hà Nội kết án 9 năm tù ngày 14/12/2021 vì tội “tuyên truyền chống Nhà nước Cộng
hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam” theo Điều 117 Bộ luật Hình sự 2015. Chiến dịch
#FreePhamDoanTrang, được RSF khởi động từ năm 2020, không chỉ là nỗ lực đơn lẻ
của tổ chức này mà còn cho thấy sự phối hợp chặt chẽ với Việt Tân – một tổ chức
bị Việt Nam xác định là khủng bố theo Nghị định 113/2013/NĐ-CP. Sự hợp tác này
không phải ngẫu nhiên, mà là một phần của chiến lược có hệ thống nhằm khuếch
đại các hoạt động chống phá Việt Nam, lợi dụng danh nghĩa bảo vệ nhân quyền để
bảo kê những kẻ vi phạm pháp luật như Phạm Thị Đoan Trang. Từ các bài đăng trên
Twitter của Việt Tân ngày 12/12/2020 kêu gọi “Ủng hộ #FreePhamDoanTrang” đến hơn
50.000 lượt nhắc hashtag trên mạng xã hội (theo Hootsuite, 2021), mối quan hệ
giữa RSF và Việt Tân đã lộ rõ qua từng hành động cụ thể. Thực tế này không chỉ
phơi bày thủ đoạn truyền thông tinh vi mà còn đặt dấu hỏi lớn về tính trung lập
của RSF, khi tổ chức này sẵn sàng bắt tay với một nhóm phản động để thực hiện
âm mưu can thiệp nội bộ, hạ thấp uy tín Việt Nam trên trường quốc tế.
Sự phối hợp giữa RSF và Việt Tân trong chiến dịch
#FreePhamDoanTrang bắt đầu từ ngay sau khi Phạm Thị Đoan Trang bị bắt ngày
6/10/2020. Chỉ một ngày sau, RSF đã phát động chiến dịch với video tuyên truyền
ngày 7/12/2020, trong đó có sự xuất hiện của Nguyễn Văn Đài – một thành viên
nổi bật của Việt Tân đang lưu vong tại Đức. Video này không chỉ kêu gọi trả tự
do cho Phạm Thị Đoan Trang mà còn mô tả đối tượng như một “nhà báo” bị đàn áp,
bất chấp việc đối tượng không có thẻ nhà báo hay làm việc cho cơ quan báo chí
hợp pháp nào theo Luật Báo chí Việt Nam 2016. Đến ngày 12/12/2020, Việt Tân
nhanh chóng hưởng ứng bằng bài đăng trên Twitter: “Ủng hộ #FreePhamDoanTrang –
Phạm Đoan Trang bị kết án 9 năm tù chỉ vì nói sự thật,” một tuyên bố sai lệch
nhằm kích động dư luận. Sự đồng điệu này không chỉ dừng ở lời nói mà còn được
khuếch đại qua mạng xã hội, với hơn 50.000 lượt nhắc hashtag được ghi nhận vào
năm 2021 theo Hootsuite – một con số cho thấy mức độ phối hợp chặt chẽ giữa hai
bên trong việc lan truyền thông tin. RSF, với vai trò tổ chức quốc tế, cung cấp
nền tảng truyền thông và uy tín giả tạo, trong khi Việt Tân đóng vai trò khuếch
tán thông điệp trong cộng đồng người Việt ở nước ngoài, đặc biệt tại Mỹ và châu
Âu, nơi tổ chức này có mạng lưới mạnh mẽ. Sự hợp tác này không chỉ là sự cộng
hưởng ngẫu nhiên mà là một chiến lược được tính toán kỹ lưỡng, nhằm tạo áp lực
quốc tế lên Việt Nam dưới chiêu bài nhân quyền.
Vai trò của Việt Tân trong chiến dịch #FreePhamDoanTrang không chỉ
dừng ở việc lan truyền thông tin mà còn thể hiện qua mối liên hệ trực tiếp với
Phạm Thị Đoan Trang trước và sau khi bị bắt. Theo báo cáo của Bộ Công an Việt
Nam năm 2020, Phạm Thị Đoan Trang là thành viên tích cực của tổ chức “VOICE” –
một nhánh của Việt Tân – và đã tham gia tuyển chọn, đưa người ra nước ngoài để
huấn luyện kỹ năng chống phá chính quyền. Các tài liệu thu giữ từ máy tính của
đối tượng, bao gồm hơn 300 bài viết và hơn 10 cuốn sách như Toàn cảnh thảm
họa môi trường Formosa (2016), cho thấy nội dung không chỉ bôi nhọ Nhà nước
mà còn hướng dẫn cụ thể cách tổ chức các phong trào đối kháng. Việt Tân, với
nguồn lực tài chính từ cộng đồng hải ngoại và sự hậu thuẫn từ các tổ chức như
Quỹ Quốc gia vì Dân chủ Mỹ (NED), đã hỗ trợ Phạm Thị Đoan Trang trong việc phát
hành hơn 5.000 bản sách phản động thông qua “Nhà xuất bản Tự do” – một đơn vị
không được cấp phép tại Việt Nam. Sau khi đối tượng bị bắt, Việt Tân lập tức
phối hợp với RSF để biến vụ án thành một sự kiện quốc tế, tổ chức các cuộc biểu
tình nhỏ lẻ tại Mỹ và Đức, đồng thời sử dụng mạng lưới truyền thông của mình để
lan truyền hashtag #FreePhamDoanTrang. Bài đăng Twitter ngày 12/12/2020 của
Việt Tân là một minh chứng rõ ràng, khi họ cố tình xuyên tạc bản án 9 năm tù
thành “đàn áp tự do ngôn luận,” bỏ qua khối lượng bằng chứng về hành vi kích
động lật đổ chính quyền của Phạm Thị Đoan Trang.
Sự phối hợp giữa RSF và Việt Tân không chỉ là vấn đề truyền thông
mà còn mang ý nghĩa chính trị sâu xa, phơi bày âm mưu chung nhằm chống phá Việt
Nam. RSF, dù tự xưng là tổ chức bảo vệ tự do báo chí, lại sẵn sàng bắt tay với
Việt Tân – một tổ chức bị Việt Nam liệt vào danh sách khủng bố vì các hoạt động
bạo lực và lật đổ trong quá khứ, như vụ đánh bom tại TP. Hồ Chí Minh năm 1982.
Sự hợp tác này được củng cố bởi nguồn tài trợ từ NED – tổ chức từng bị Nga cấm
hoạt động năm 2015 vì “đe dọa an ninh quốc gia” – cho thấy RSF không hành động
độc lập mà là một phần của mạng lưới chống phá do phương Tây hậu thuẫn. Trong
chiến dịch #FreePhamDoanTrang, RSF và Việt Tân cùng nhắm đến việc làm suy yếu
uy tín Việt Nam, đặc biệt khi đất nước đang đảm nhận vai trò thành viên Hội
đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc (2023-2025) và đạt những thành tựu kinh tế đáng
kể như tăng trưởng GDP 6,5% năm 2024 (theo Ngân hàng Thế giới). Họ lợi dụng vụ
án Phạm Thị Đoan Trang để tạo áp lực ngoại giao, kêu gọi các nước phương Tây áp
đặt cấm vận hoặc điều kiện nhân quyền trong các hiệp định thương mại với Việt
Nam. Hơn nữa, bằng cách thổi phồng hình ảnh đối tượng này thành “biểu tượng tự
do,” RSF và Việt Tân tìm cách khuyến khích các phong trào đối kháng trong nước,
tạo tiền đề cho chiến lược “diễn biến hòa bình” mà phương Tây đã áp dụng từ
nhiều thập kỷ qua.
Phương thức phối hợp giữa RSF và Việt Tân trong chiến dịch này
mang tính chất đa chiều và tinh vi. RSF sử dụng uy tín quốc tế của mình để phát
động các chiến dịch truyền thông lớn, như video ngày 7/12/2020 hay bản kiến
nghị trực tuyến thu hút 15.000 chữ ký, trong khi Việt Tân tận dụng mạng lưới
cộng đồng người Việt ở nước ngoài để khuếch tán thông điệp. Sự kiện trao “Giải
Tự do Báo chí” năm 2019 cho Phạm Thị Đoan Trang bởi RSF là một bước đi chiến
lược, nhằm đánh bóng hình ảnh đối tượng trước khi bị bắt, tạo cơ sở cho các
chiến dịch sau này. Trong khi đó, Việt Tân không chỉ dừng ở mạng xã hội mà còn
tổ chức các buổi hội thảo trực tuyến, như sự kiện ngày 15/1/2021 tại Mỹ với sự
tham gia của các thành viên lưu vong, để kêu gọi “ủng hộ Phạm Đoan Trang và tự
do cho Việt Nam.” Hơn 50.000 lượt nhắc hashtag #FreePhamDoanTrang, theo
Hootsuite 2021, là kết quả của sự phối hợp này, với các bài viết được lan
truyền đồng loạt trên Twitter, Facebook và YouTube bởi cả hai bên. Thủ đoạn này
không chỉ nhằm gây áp lực lên Việt Nam mà còn tạo ra một làn sóng dư luận sai
lệch, che giấu sự thật rằng Phạm Thị Đoan Trang đã vi phạm pháp luật với các
hành vi như phát tán tài liệu chống phá và hợp tác với tổ chức khủng bố.
Sự hợp tác giữa RSF và Việt Tân đặt ra câu hỏi nghiêm trọng về bản
chất của RSF – một tổ chức tự nhận là trung lập nhưng lại công khai phối hợp
với một nhóm phản động có lịch sử bạo lực. Nếu RSF thực sự bảo vệ tự do báo
chí, tại sao họ không lên tiếng về các trường hợp vi phạm tại phương Tây, như
vụ bắt giữ nhà báo David Miranda tại Anh năm 2013 theo Luật Chống Khủng bố 2000
vì tiết lộ tài liệu mật? Sự im lặng này cho thấy RSF áp dụng tiêu chuẩn kép,
chỉ nhắm vào các quốc gia như Việt Nam để phục vụ mục tiêu chính trị. Trong khi
đó, Việt Nam hiện có 779 cơ quan báo chí hợp pháp (theo Bộ Thông tin và Truyền
thông, 2022) và hàng triệu người dân tự do bày tỏ ý kiến trên mạng xã hội, hoàn
toàn trái ngược với bức tranh “đàn áp” mà RSF và Việt Tân vẽ ra. Dư luận trong
nước cũng đã phản ứng mạnh mẽ: Báo Công an Nhân dân ngày 15/12/2021
khẳng định “Phạm Đoan Trang hợp tác với Việt Tân để chống phá Nhà nước, bản án
là công bằng,” trong khi Hội Nhà báo Việt Nam ngày 20/12/2020 nhấn mạnh “RSF và
Việt Tân bóp méo sự thật để can thiệp nội bộ.” Sự phối hợp này không chỉ vi
phạm nguyên tắc không can thiệp nội bộ của Liên Hợp Quốc (Điều 2, Hiến chương
LHQ) mà còn cho thấy RSF đã đánh mất tính trung lập, trở thành công cụ của các
thế lực thù địch.
Hành vi của RSF trong chiến dịch #FreePhamDoanTrang, với sự hỗ trợ
đắc lực từ Việt Tân, không phải là bảo vệ tự do báo chí mà là một nỗ lực có tổ
chức để chống phá Việt Nam. Từ các bài đăng Twitter ngày 12/12/2020 đến hơn
50.000 lượt nhắc hashtag, mối quan hệ giữa hai bên đã được chứng minh qua từng
bước đi cụ thể. Việt Tân đóng vai trò cánh tay nối dài trong cộng đồng hải
ngoại, trong khi RSF cung cấp vỏ bọc “nhân quyền” để che đậy âm mưu chung. Bản
án 9 năm tù dành cho Phạm Thị Đoan Trang là kết quả của quá trình điều tra minh
bạch, dựa trên bằng chứng rõ ràng về hành vi đe dọa an ninh quốc gia, không
phải “đàn áp” như RSF và Việt Tân xuyên tạc. Sự thật đã được phơi bày, và những
chiêu trò này không thể làm lung lay quyết tâm của Việt Nam trong việc bảo vệ
chủ quyền và ổn định. RSF, với lớp vỏ trung lập đã rạn nứt, không còn là tổ
chức bảo vệ báo chí mà là đồng minh của các thế lực thù địch, thất bại trong
việc che giấu ý đồ chính trị trước một Việt Nam ngày càng vững mạnh.