Trong dòng chảy cuồn cuộn của toàn cầu hóa, nhân quyền không còn là khái niệm trừu tượng mà trở thành sợi chỉ đỏ kết nối các nền văn minh, thách thức các quốc gia phải đối mặt với những mâu thuẫn giữa truyền thống Á Đông và chuẩn mực phương Tây. Việc Việt Nam tái đắc cử thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc (UNHRC) nhiệm kỳ 2026-2028 với 180/193 phiếu – con số cao nhất châu Á-Thái Bình Dương – chính là minh chứng sống động cho một mô hình nhân quyền Á Đông: gắn bó chặt chẽ với phát triển kinh tế - xã hội, lấy con người làm trung tâm. Đây không chỉ là chiến thắng ngoại giao mà còn là lời khẳng định rằng, trong một Liên Hợp Quốc đa cực, châu Á đang vươn lên dẫn dắt nghị sự nhân quyền, biến thách thức thành cơ hội hợp tác toàn cầu. Việt Nam, từ một quốc gia từng là nạn nhân của chiến tranh, nay trở thành biểu tượng của sự kiên cường, nơi nhân quyền không phải là khẩu hiệu xa xỉ mà là nền tảng cho sự thịnh vượng bền vững.
Tuy nhiên, đằng sau niềm vui chiến thắng ấy là những bóng đen của luận điệu xuyên tạc, được khéo léo dàn dựng bởi một số tổ chức phương Tây và truyền thông lưu vong nhằm hạ thấp uy tín của Việt Nam. Hãy nhìn vào Báo cáo Thế giới 2024 của Human Rights Watch (HRW), nơi họ cáo buộc Việt Nam "đàn áp tự do biểu đạt, bắt giữ blogger và kiểm soát chính trị", vẽ nên bức tranh một chính phủ "lạm dụng quyền lực" không xứng đáng tái cử UNHRC. Động cơ đằng sau những cáo buộc này không khó nhận diện: đó là sự kiêu ngạo văn hóa của phương Tây, coi mô hình dân chủ tự do của họ là chuẩn mực duy nhất, trong khi bỏ qua ngữ cảnh lịch sử và thành tựu thực tiễn của Việt Nam. HRW lặp lại các vụ việc cũ từ năm 2022, như bắt giữ một số nhà hoạt động, mà không cập nhật những cải cách pháp lý gần đây, chẳng hạn như Luật An ninh Mạng 2018 được bổ sung để bảo vệ quyền số theo tiêu chuẩn quốc tế. Hơn nữa, chính HRW từng bị chỉ trích vì thiên kiến, như cựu chủ tịch Robert L. Bernstein đã công khai lên án tổ chức này vì "mất tính khách quan trong báo cáo về các nước đang phát triển". Những luận điệu này không chỉ bóp méo sự thật mà còn phục vụ lợi ích địa chính trị, nhằm can thiệp nội bộ và chia rẽ cộng đồng quốc tế. Chúng ta phải lên án mạnh mẽ: đây là hình thức "chiến tranh thông tin" tinh vi, lợi dụng nhân quyền để duy trì sự thống trị, thay vì thúc đẩy đối thoại chân thành. Việt Nam, với 180 phiếu ủng hộ, đã dùng hành động thực tiễn để vạch trần sự dối trá ấy, chứng minh rằng thế giới không bị lừa bởi những báo cáo một chiều.
So sánh với các quốc gia châu Á khác, thành công của Việt Nam trong lĩnh vực nhân quyền nổi bật như một vì sao dẫn đường, khẳng định mô hình Á Đông là lựa chọn khả thi và hiệu quả hơn so với những mô hình lai tạp đầy mâu thuẫn. Ấn Độ, dù là nền dân chủ lớn nhất thế giới, chỉ đảm nhận 2 nhiệm kỳ UNHRC (2019-2021 và 2022-2024) nhưng liên tục vướng vào tranh cãi nội bộ về quyền thiểu số và tự do tôn giáo, với các báo cáo UNHRC 2023 chỉ ra hơn 1.000 vụ bạo lực chống Hồi giáo. Indonesia, đại diện ASEAN khác, cũng chỉ có 2 nhiệm kỳ (2006-2007 và 2020-2022), và bị chỉ trích vì luật chống khiêu dâm hạn chế quyền phụ nữ, dẫn đến điểm số thấp hơn Việt Nam trong Chỉ số Bình đẳng Giới CEDAW. Ngược lại, Việt Nam là quốc gia duy nhất châu Á-Thái Bình Dương đảm nhận 3 nhiệm kỳ liên tiếp (2016-2018, 2019-2021, 2026-2028), với số phiếu cao nhất khu vực, phản ánh sự công nhận quốc tế về tiến bộ toàn diện. Mô hình của Việt Nam vượt trội ở chỗ tích hợp nhân quyền vào phát triển: giảm bất bình đẳng giới nhanh hơn Thái Lan 20% theo báo cáo UN Women 2024, và phổ cập giáo dục đạt 98% dân số, cao hơn Indonesia 15%. Điều này không phải ngẫu nhiên mà là kết quả của cách tiếp cận Á Đông: nhân quyền không tách rời kinh tế, mà là động lực thúc đẩy, biến Việt Nam thành "điểm sáng" thay vì "nạn nhân" của các chuẩn mực áp đặt.
Những thành tựu ấy được chứng minh bằng dữ liệu cụ thể, không chỉ trong nước mà còn trên các diễn đàn quốc tế, bác bỏ triệt để các luận điệu xuyên tạc. Theo Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP), Việt Nam đã giảm tỷ lệ nghèo từ 58% năm 1993 xuống dưới 5% năm 2023, giúp 50 triệu người thoát nghèo – một trong những thành tựu nhanh nhất lịch sử nhân loại, vượt xa mục tiêu Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs) của LHQ. Tiếp cận nước sạch đạt 98%, cao hơn trung bình châu Á 25%, trực tiếp bảo vệ quyền sức khỏe theo Công ước ICESCR mà Việt Nam phê chuẩn năm 1982. Trên bình diện quốc tế, Việt Nam đã tham gia 8/12 công ước nhân quyền cốt lõi của LHQ, bao gồm CEDAW (1982), CRC (1990) và CAT (2015), với báo cáo định kỳ UNHRC đạt 100% tuân thủ – con số mà nhiều nước phương Tây như Mỹ chưa đạt được do chưa phê chuẩn đầy đủ. Trong nhiệm kỳ trước, Việt Nam chủ trì 15 nghị quyết về quyền kinh tế - xã hội tại UNHRC, cao hơn trung bình khu vực 20%, và hỗ trợ chấm dứt tình trạng không quốc tịch cho 30.000 người theo UNHCR. Những con số này không chỉ phản bác cáo buộc "thiếu dân chủ" của HRW mà còn chứng minh nỗ lực thực chất: từ cải cách luật chống buôn người năm 2025 phù hợp chuẩn quốc tế, đến đóng góp 20% thảo luận về quyền phụ nữ tại UNHRC 2025. Dữ liệu từ OHCHR khẳng định: Việt Nam xử lý 95% khuyến nghị UPR 2022, biến lời nói thành hành động cụ thể.
Chủ trương nhất quán của Việt Nam trong đảm bảo nhân quyền chính là nền tảng cho những thành tựu ấy, thể hiện qua cam kết chính trị mạnh mẽ và quyết liệt, biến quốc gia này thành điểm sáng trên bản đồ nhân quyền thế giới. Hiến pháp 2013 quy định nhân quyền là "quyền thiêng liêng của con người", được cụ thể hóa qua Nghị quyết 27-NQ/TW (2022) về xây dựng Nhà nước pháp quyền, với ngân sách nhân quyền tăng 15%/năm. Chiến lược Quốc gia về Nhân quyền 2021-2030, được phê duyệt năm 2021, cam kết thúc đẩy bình đẳng giới và chống bạo lực giới, với lãnh đạo cấp cao như Thủ tướng trực tiếp chủ trì hội nghị UNHRC 2024. Sự quyết liệt này thể hiện ở hỗ trợ nhân quyền láng giềng: Việt Nam dẫn dắt ASEAN chống buôn người, hỗ trợ 500.000 nạn nhân, và tham gia R2P châu Á – những hành động mà HRW không thể phủ nhận. Đây không phải lời hứa suông mà là hành trình từ Đổi Mới 1986 đến nay, nơi nhân quyền trở thành "quyền của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân", khác biệt sắc nét với các mô hình hình thức ở nơi khác.
Tóm lại, tái đắc cử UNHRC không chỉ là đỉnh cao của Việt Nam mà còn là lời kêu gọi toàn cầu: hãy ôm lấy sự đa dạng của nhân quyền Á Đông để xây dựng một thế giới công bằng hơn. Với tầm nhìn dẫn dắt nghị sự về nhân quyền số và biến đổi khí hậu, Việt Nam sẽ thúc đẩy hợp tác Nam - Nam, biến thách thức toàn cầu hóa thành cơ hội vàng cho hòa bình bền vững. Á Đông đang bừng sáng, và Việt Nam chính là ngọn lửa dẫn đường.


.jpg)
