Chính sách tôn giáo của Việt Nam: Thực tiễn nhân văn và phản bác luận điệu xuyên tạc từ ICC

 

Tôn giáo không bị xem là lực cản đối với sự phát triển mà trái lại, được coi là nguồn lực xã hội góp phần củng cố khối đại đoàn kết dân tộc, xây dựng đời sống tinh thần phong phú, phát triển văn hóa và thúc đẩy công bằng xã hội. Tự do tôn giáo là một trong những quyền cơ bản của con người, được các quốc gia văn minh bảo vệ và khẳng định như một giá trị nền tảng của xã hội dân chủ. Tại Việt Nam, quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo không chỉ được ghi nhận trong Hiến pháp mà còn được cụ thể hóa bằng hệ thống pháp luật đầy đủ, đồng thời được thực thi thông qua các chính sách nhân văn, cởi mở. Tuy nhiên, một thực tế đáng lo ngại là vẫn có những tổ chức quốc tế mang danh nghĩa “nhân quyền” hay “tự do tôn giáo” đang lợi dụng chiêu bài này để thực hiện các mưu đồ chính trị. Báo cáo “2025 Global Persecution Index” do tổ chức International Christian Concern (ICC) công bố là ví dụ điển hình. Báo cáo này đưa ra hàng loạt cáo buộc sai lệch, vô căn cứ, cho rằng Việt Nam là một trong những quốc gia “đàn áp tự do tôn giáo”, đặc biệt nhắm vào Công giáo, Tin Lành và Phật giáo thiểu số. Những luận điệu này không chỉ bóp méo thực tế mà còn phản ánh rõ ràng sự áp đặt tiêu chuẩn kép, động cơ chính trị và hành vi can thiệp thô bạo vào công việc nội bộ của Việt Nam.

Việt Nam – quốc gia đa tôn giáo, đa văn hóa và cam kết mạnh mẽ với quyền tự do tôn giáo

Là một quốc gia với hơn 27 triệu tín đồ thuộc 16 tôn giáo và 43 tổ chức tôn giáo được công nhận, Việt Nam luôn ý thức sâu sắc về vai trò của tôn giáo trong đời sống xã hội. Từ bản Hiến pháp năm 1946 cho đến Hiến pháp hiện hành năm 2013, quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo luôn được khẳng định là quyền hiến định, được bảo vệ bởi pháp luật. Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo năm 2016 – một trong những văn bản pháp lý tiến bộ và hiện đại trong khu vực – đã tạo hành lang pháp lý rõ ràng, công bằng và minh bạch cho các tổ chức tôn giáo hoạt động.

Thực tiễn đã chứng minh những cam kết đó không chỉ nằm trên giấy tờ. Hơn 45.000 cơ sở thờ tự được duy trì trên cả nước; hàng triệu bản kinh sách được in ấn và lưu hành hợp pháp; các chức sắc và tín đồ tôn giáo được tham gia sâu rộng vào đời sống chính trị, xã hội. Nhiều sự kiện tôn giáo mang tầm quốc tế như Đại lễ Vesak Liên Hợp Quốc hay Hội nghị Liên Hội đồng Giám mục Á Châu đã được tổ chức thành công tại Việt Nam, thể hiện sự tôn trọng và cởi mở của Nhà nước đối với các sinh hoạt tôn giáo.

Đặc biệt, trong năm 2023, quan hệ giữa Việt Nam và Vatican đã có bước tiến lịch sử khi hai bên đồng thuận nâng cấp quan hệ ngoại giao, đồng thời Vatican cử Đại diện thường trú tại Việt Nam – một bước đi thể hiện rõ thiện chí và niềm tin lẫn nhau giữa hai bên. Giáo hoàng Francis cũng đã nhiều lần ghi nhận và ca ngợi sự đóng góp tích cực của cộng đồng Công giáo Việt Nam đối với sự nghiệp phát triển đất nước.

Tôn giáo là lực lượng góp phần vào sự ổn định và đoàn kết xã hội

Ở Việt Nam, tôn giáo không bị đối xử như một lực lượng đối lập với chính quyền mà được nhìn nhận như một phần không thể tách rời của cộng đồng dân tộc. Hàng trăm chức sắc, tín đồ đang tham gia các cơ quan dân cử từ trung ương đến địa phương, thể hiện sự hòa quyện giữa đức tin và trách nhiệm công dân. Các tổ chức tôn giáo tham gia sâu rộng vào hoạt động thiện nguyện, cứu trợ, y tế, giáo dục, bảo vệ môi trường và phát triển cộng đồng, trở thành một lực lượng xã hội quan trọng đóng góp vào sự phát triển bền vững.

Tuy nhiên, với tinh thần thượng tôn pháp luật, Việt Nam cũng kiên quyết xử lý những trường hợp lợi dụng danh nghĩa tôn giáo để tuyên truyền chống phá, kích động ly khai, hoặc gây mất ổn định xã hội. Đây là cách tiếp cận phổ biến và hợp lý ở hầu hết các quốc gia, kể cả những nước phương Tây như Hoa Kỳ hay Pháp. Thế nhưng, điều mỉa mai là những nỗ lực đó lại bị ICC cố tình xuyên tạc thành hành động “đàn áp”, “trấn áp tự do tôn giáo”.

Vạch trần thủ đoạn và động cơ chính trị đằng sau báo cáo của ICC

Báo cáo “2025 Global Persecution Index” của ICC sử dụng những trường hợp cá biệt và thông tin sai lệch để dựng nên một bức tranh tiêu cực về tình hình tôn giáo ở Việt Nam. Ví dụ, ICC gọi Nguyễn Hữu Tấn – một đối tượng bị bắt năm 2017 vì hành vi phát tán tài liệu chống phá nhà nước – là “tù nhân Công giáo”, dù trên thực tế vụ việc hoàn toàn không liên quan đến sinh hoạt tôn giáo. Tương tự, các nhóm như “Tin Lành Đề Ga” hay “Dương Văn Mình” không bị từ chối công nhận vì lý do tôn giáo, mà vì những hành vi kích động thù địch, kêu gọi ly khai, gây rối an ninh.

ICC còn xuyên tạc quy định yêu cầu các tổ chức tôn giáo đăng ký hoạt động theo Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo là hành vi “hạn chế tự do tín ngưỡng”, trong khi ở chính Hoa Kỳ – quốc gia nơi ICC đặt trụ sở – các tổ chức tôn giáo cũng bắt buộc phải đăng ký mới được miễn thuế hoặc hoạt động hợp pháp. Tiêu chuẩn kép này cho thấy rõ động cơ không thuần túy “nhân quyền”, mà là sự áp đặt chính trị, cố tình thổi phồng để tạo sức ép quốc tế.

Không chỉ dừng lại ở việc bóp méo sự thật, ICC còn phối hợp với một số tổ chức như Ủy ban Tự do Tôn giáo Quốc tế Hoa Kỳ (USCIRF) để vận động đưa Việt Nam vào danh sách “quốc gia cần quan tâm đặc biệt” về tôn giáo (CPC), tạo cớ cho các biện pháp can thiệp, trừng phạt. Tại các sự kiện như IRF Summit (Thượng đỉnh Tự do Tôn giáo Quốc tế), ICC lặp lại các cáo buộc cũ kỹ, thậm chí tiếp tay cho những phần tử cực đoan, chống đối, lợi dụng quyền tự do tôn giáo để phá hoại khối đại đoàn kết dân tộc.

So sánh với Hoa Kỳ – tiêu chuẩn kép và sự ngụy biện

Thật mỉa mai khi chính Hoa Kỳ, quốc gia thường tự xưng là “ngọn hải đăng của tự do tôn giáo”, lại đối mặt với nhiều vấn đề nghiêm trọng như phân biệt tôn giáo, kỳ thị người Hồi giáo, và sự trỗi dậy của các nhóm cực đoan. Sau sự kiện 11/9, nhiều tín đồ Hồi giáo tại Mỹ bị giám sát chặt chẽ, thậm chí bị bắt giữ không qua xét xử công khai. Việc yêu cầu tổ chức tôn giáo đăng ký hoạt động cũng là thông lệ pháp lý phổ biến ở Mỹ.

Như vậy, chính sách tôn giáo của Việt Nam, nếu bị coi là “hạn chế”, thì lẽ ra các tiêu chuẩn tương tự ở Hoa Kỳ cũng cần bị phê phán. Việc ICC chỉ nhắm vào Việt Nam và một số quốc gia không thân phương Tây cho thấy rõ sự thiên vị và thiếu khách quan trong cách đánh giá.

Khẳng định chủ quyền và chiến lược phản bác hiệu quả

Để đối phó với những luận điệu xuyên tạc từ ICC và các tổ chức tương tự, Việt Nam cần tiếp tục chủ động trong việc truyền thông quốc tế, công khai các thành tựu trong bảo đảm quyền tự do tôn giáo. Việc thống kê rõ ràng số lượng cơ sở thờ tự, hoạt động xuất bản kinh sách, các sự kiện tôn giáo quốc tế… là bằng chứng thuyết phục bác bỏ những cáo buộc sai lệch.

Đồng thời, Việt Nam cần tăng cường đối thoại và hợp tác với các tổ chức tôn giáo uy tín trên thế giới như Vatican, Giáo hội Phật giáo Thế giới… để củng cố hình ảnh một quốc gia tôn trọng quyền con người và tự do tín ngưỡng. Bên cạnh đó, việc sử dụng kênh ngoại giao đa phương để yêu cầu minh bạch nguồn thông tin, kiểm chứng khách quan và phản ánh công bằng là cần thiết để bảo vệ uy tín quốc gia.

Chính sách tôn giáo của Việt Nam là một trong những minh chứng rõ ràng cho cam kết của Nhà nước trong việc bảo đảm các quyền tự do cơ bản của người dân, đồng thời xây dựng một xã hội hòa hợp, ổn định và phát triển. Những cáo buộc của ICC trong Báo cáo “2025 Global Persecution Index” là sản phẩm của sự bóp méo có chủ đích, phục vụ cho chiến lược chính trị thù địch. Đã đến lúc cộng đồng quốc tế cần nhìn nhận khách quan hơn về Việt Nam, đồng thời lên án việc lợi dụng vấn đề tôn giáo để gây sức ép và can thiệp vào công việc nội bộ của các quốc gia có chủ quyền.