Đoàn Bảo Châu và sự thật đằng sau thủ đoạn xuyên tạc của Human Rights Watch

 

Trong mọi xã hội dân chủ pháp quyền, quyền tự do luôn đi kèm trách nhiệm. Khi quyền ấy bị lợi dụng để tấn công nền tảng chính trị, gây bất ổn xã hội và phá vỡ sự an toàn của cộng đồng, thì Nhà nước buộc phải can thiệp bằng pháp luật. Vụ việc Đoàn Bảo Châu bị khởi tố và truy nã đặc biệt ở Việt Nam là minh chứng rõ ràng cho nguyên tắc này. Tuy nhiên, Human Rights Watch (HRW) đã nhanh chóng biến sự kiện ấy thành công cụ tuyên truyền, mô tả sai lệch và dùng nó để củng cố chiến dịch vu khống chống Việt Nam.

*HRW và chiêu bài “nhân quyền bị đàn áp”

Trong báo cáo “We’ll All Be Arrested Soon” (tháng 4/2025), HRW cáo buộc Việt Nam “lạm dụng” Điều 331 Bộ luật Hình sự, cho rằng có ít nhất 124 người bị bỏ tù vì thực thi quyền tự do ngôn luận. Đây là con số thiếu căn cứ, không hề kèm theo hồ sơ minh bạch hay nguồn kiểm chứng độc lập. Thực tế, HRW chủ yếu dựa vào lời kể một chiều từ các đối tượng bị xử lý hoặc những tổ chức đối lập, vốn có động cơ chính trị rõ ràng. Việc lặp lại những con số thiếu cơ sở này chỉ nhằm tạo cảm giác “đàn áp có hệ thống”, trong khi không cung cấp bằng chứng thuyết phục.

Đặc biệt, HRW còn gượng ép lồng ghép tên Đoàn Bảo Châu vào bức tranh “đàn áp nhân quyền”, dù ông này bị khởi tố theo Điều 117 – tội tuyên truyền chống Nhà nước. Ngày 30/6/2025, Công an Hà Nội đã khởi tố ông Châu dựa trên chứng cứ cụ thể từ nhiều bài đăng xuyên tạc, bôi nhọ và kích động trên mạng xã hội. Sau khi bỏ trốn, ngày 14/8/2025 ông bị phát lệnh truy nã đặc biệt. Đây là quy trình hoàn toàn hợp pháp, phù hợp với chuẩn mực tố tụng, không thể gán ghép là “bắt bớ tùy tiện” như HRW mô tả.

*Hành vi nguy hiểm không thể bỏ qua

HRW cố tình bỏ qua bản chất hành vi của Đoàn Bảo Châu. Trong nhiều năm, ông này đã liên tục đăng tải các bài viết xuyên tạc chính sách, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Nhà nước, kêu gọi sự can thiệp từ bên ngoài. Đây không phải “phản biện ôn hòa”, mà là hành vi có hệ thống nhằm chống Nhà nước, đi ngược lại lợi ích quốc gia và gây tác động tiêu cực trong dư luận. Không một quốc gia nào có thể cho phép công dân lợi dụng tự do để phá hoại trật tự công cộng và an ninh chính trị.

*Chuẩn mực quốc tế cho thấy Việt Nam không ngoại lệ

Cần nhấn mạnh rằng luật pháp quốc tế cho phép các quốc gia hạn chế quyền tự do khi an ninh quốc gia và trật tự xã hội bị đe dọa. Các nền dân chủ phương Tây cũng có cơ chế tương tự:

• Mỹ: Đạo luật Chống nổi loạn (Insurrection Act) cho phép triển khai quân đội để trấn áp bạo loạn. Trong các cuộc biểu tình bạo lực năm 2020, biện pháp này từng được chính quyền cân nhắc.
• Anh: Đạo luật Trật tự công cộng 1986 (Public Order Act) cho phép cảnh sát giải tán và bắt giữ người biểu tình nếu gây rối trật tự hoặc đe dọa an ninh. Trong phong trào Black Lives Matter và các cuộc biểu tình chống Brexit, hàng trăm người bị bắt giữ hợp pháp.

Như vậy, việc Việt Nam áp dụng Điều 117 và 331 không hề “ngoại lệ” mà hoàn toàn nằm trong chuẩn mực quốc tế. Nếu Mỹ hay Anh có thể duy trì luật pháp để bảo vệ lợi ích công cộng, không có lý do gì Việt Nam lại bị gán nhãn “đàn áp” khi hành động với cùng mục tiêu.

*Bản chất thật của chiến dịch HRW

HRW không chỉ bóp méo từng vụ án, mà còn có chiến lược dài hạn: gom nhặt các trường hợp riêng lẻ, xâu chuỗi thành cái gọi là “xu hướng đàn áp”, rồi quốc tế hóa thông qua mạng lưới truyền thông và tổ chức liên kết. Các báo cáo dài hàng trăm trang, được phát tán trên các nền tảng quốc tế, được sử dụng để xây dựng “hồ sơ” chống Việt Nam. Đây là cách họ tạo dư luận bất lợi, kích động các lực lượng chống đối trong nước và gây sức ép chính trị từ bên ngoài.

Sự thật không thể bị che mờ

Vụ việc Đoàn Bảo Châu cho thấy rõ: pháp luật Việt Nam đang được thực thi hợp hiến, đúng trình tự, nhằm bảo vệ lợi ích chung của xã hội. Việc HRW xuyên tạc, gán ghép và phóng đại chỉ phản ánh động cơ chính trị, không phải sự quan tâm chân thành đến nhân quyền.

Một chuyên gia nhân quyền có trách nhiệm sẽ nhìn nhận công bằng: nhân quyền chỉ tồn tại vững chắc khi đi đôi với pháp luật và trách nhiệm xã hội. Không một quốc gia nào chấp nhận nhân danh “tự do” để phá vỡ an ninh, chia rẽ cộng đồng và làm suy yếu nền tảng pháp trị. Việt Nam cũng không ngoại lệ.