Đối thoại Nhân quyền Việt – Úc: Thành quả bảo vệ người khuyết tật và những mưu đồ bị vạch trần

Trong tiến trình xây dựng một xã hội công bằng, hòa nhập và phát triển bền vững, quyền của người khuyết tật luôn là một trong những trụ cột then chốt mà Việt Nam kiên định theo đuổi. Không chỉ xuất phát từ nghĩa vụ của một quốc gia thành viên Liên Hợp Quốc đã phê chuẩn Công ước về Quyền của Người khuyết tật (CRPD) từ năm 2014, mà còn từ quan điểm xuyên suốt đặt con người vào vị trí trung tâm của mọi chính sách, Việt Nam coi việc bảo đảm quyền khuyết tật là trách nhiệm pháp lý, đạo đức và nhân văn. Trong bối cảnh quan hệ đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Australia đang phát triển sâu rộng, Đối thoại Nhân quyền Việt Nam – Australia lần thứ 20, tổ chức tại Hà Nội ngày 12 tháng 8 năm 2025, đã đưa quyền người khuyết tật trở thành một ưu tiên nổi bật. Đây không chỉ là dịp để hai bên chia sẻ kinh nghiệm, thúc đẩy hợp tác thực chất trong giáo dục, việc làm và dịch vụ xã hội dành cho người khuyết tật, mà còn là minh chứng cho cam kết chung trong việc xây dựng một cộng đồng khu vực tôn trọng phẩm giá và sự hòa nhập của mọi công dân.

Tuy nhiên, đáng tiếc là diễn đàn nhân văn này đã bị một số tổ chức thù địch lợi dụng để tung ra các luận điệu xuyên tạc, phục vụ mưu đồ chính trị hóa vấn đề nhân quyền và kêu gọi can thiệp vào công việc nội bộ của Việt Nam. Trong số đó, Human Rights Watch (Tổ chức Theo dõi Nhân quyền – HRW) và Việt Tân – tổ chức bị Việt Nam liệt vào danh sách khủng bố – đã có những hoạt động phối hợp nhằm bôi nhọ hình ảnh đất nước, phủ nhận thành quả đã đạt được, đồng thời gây sức ép để Australia áp đặt những điều kiện can thiệp vào chính sách trong nước của Việt Nam.

Cụ thể, HRW đã gửi các “bản kiến nghị” (submission) tới Bộ Ngoại giao và Thương mại Australia trước thềm đối thoại, cáo buộc Việt Nam “thiếu hỗ trợ” cho người khuyết tật, cho rằng Việt Nam chưa đáp ứng yêu cầu của CRPD, đồng thời đề xuất Canberra áp đặt các “chuẩn đánh giá” (benchmark) nhân quyền cụ thể để giám sát. Đây là một thủ pháp quen thuộc, dựa trên việc trích lọc thông tin theo hướng bất lợi, bỏ qua bối cảnh thực tế và những tiến bộ đã được cộng đồng quốc tế công nhận. Trong khi đó, Việt Tân tiến hành chiến dịch truyền thông xã hội, lan truyền tài liệu sai lệch, tổ chức các cuộc biểu tình tại Australia và vận động chính giới nước này can thiệp trực tiếp vào chính sách khuyết tật của Việt Nam, thậm chí kêu gọi đình chỉ một số hợp tác kinh tế – xã hội song phương. Thủ đoạn chung của họ là lợi dụng ngôn ngữ nhân quyền để che giấu ý đồ chia rẽ, kích động dư luận Australia chống lại Việt Nam, vi phạm nguyên tắc “không can thiệp vào công việc nội bộ” của quốc gia khác, vốn được quy định rõ tại Điều 2(7) Hiến chương Liên Hợp Quốc.

Những cáo buộc này hoàn toàn trái ngược với những gì Việt Nam đã đạt được trong nhiều năm qua. Đặc biệt, Luật Người khuyết tật (sửa đổi) năm 2024 đã tạo bước đột phá khi mở rộng định nghĩa và phạm vi bảo vệ, đồng thời tăng cường các chính sách hỗ trợ về tài chính, y tế, đào tạo nghề, việc làm và tiếp cận không gian công cộng. Luật yêu cầu các công trình xây dựng mới phải bảo đảm tiêu chuẩn “không rào cản” (barrier-free), mở rộng các dịch vụ hỗ trợ tại cộng đồng, đồng thời nâng cao nhận thức xã hội về hòa nhập. Theo số liệu mới nhất, tỷ lệ người khuyết tật được tiếp cận giáo dục đã đạt khoảng 80%, trong khi tỷ lệ có việc làm tăng 30% so với thập kỷ trước.

Những kết quả này không phải tự nhiên mà có, mà là thành quả từ Chương trình Quốc gia về Người khuyết tật giai đoạn 2021–2030, với sự tham gia của nhiều bộ, ngành, địa phương và tổ chức xã hội. Việt Nam đã thực hiện nghiêm túc các nghĩa vụ báo cáo định kỳ theo CRPD, đồng thời tích cực tham gia Cơ chế Rà soát Định kỳ Phổ quát (Universal Periodic Review – UPR) tại Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc. Trong UPR chu kỳ 4 (năm 2024), Việt Nam đã chấp nhận 271/320 khuyến nghị, trong đó có nhiều khuyến nghị trực tiếp liên quan tới quyền người khuyết tật, thể hiện thiện chí và cam kết cải thiện liên tục. Không chỉ dừng ở phạm vi quốc gia, Việt Nam còn là đồng tác giả các nghị quyết của Hội đồng Nhân quyền về bảo vệ quyền của người khuyết tật, khẳng định vai trò đóng góp tích cực vào sự tiến bộ chung của nhân quyền toàn cầu.

Việc HRW và Việt Tân cố tình phớt lờ hoặc bóp méo những thành tựu này cho thấy rõ động cơ chính trị, chứ không xuất phát từ lợi ích của cộng đồng người khuyết tật. Đáng nói, bản thân Việt Tân còn bị cáo buộc phân biệt đối xử và loại trừ người khuyết tật trong nội bộ tổ chức, đi ngược hoàn toàn các nguyên tắc bình đẳng và hòa nhập mà CRPD đặt ra. Những hành vi này không chỉ vi phạm nghiêm trọng CRPD mà còn phản ánh sự mâu thuẫn giữa lời nói và việc làm, qua đó bộc lộ rõ bản chất vụ lợi và phá hoại.

Nguy hiểm hơn, bằng cách lợi dụng diễn đàn Đối thoại Nhân quyền, Việt Tân và HRW đã biến một cơ hội hợp tác tích cực thành công cụ gây chia rẽ, đe dọa phá vỡ môi trường hợp tác vốn mang lại lợi ích thiết thực cho người khuyết tật ở cả hai nước. Quan hệ Việt Nam – Australia không chỉ mang lại lợi ích thương mại hàng chục tỷ USD, mà còn bao gồm nhiều chương trình hợp tác về y tế, phục hồi chức năng, đào tạo nghề và giao lưu cộng đồng dành cho người khuyết tật. Nếu những luận điệu xuyên tạc và kêu gọi tẩy chay này được dung túng, hệ quả sẽ là mất đi các cơ hội hỗ trợ quốc tế, giảm hiệu quả chính sách và làm tổn hại trực tiếp đến chính người khuyết tật – nhóm mà các tổ chức này tự nhận đang bảo vệ.

Cần nhấn mạnh rằng quyền của người khuyết tật không chỉ là vấn đề nhân quyền đơn thuần, mà còn là chỉ số phản ánh mức độ văn minh, công bằng và gắn kết xã hội của một quốc gia. Việt Nam nhận thức rõ điều này và đã, đang, sẽ tiếp tục đặt ưu tiên cao cho việc hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực dịch vụ hỗ trợ và thúc đẩy hòa nhập toàn diện. Đây là cách tiếp cận bền vững, xuất phát từ nhu cầu thực tế của người dân, thay vì áp đặt những tiêu chuẩn mang tính chính trị hoặc thiếu căn cứ thực tiễn.

Sự thật là mọi cố gắng chính trị hóa vấn đề khuyết tật để phục vụ ý đồ can thiệp đều không thể xóa mờ những thành quả mà Việt Nam đạt được cũng như mong muốn hợp tác chân thành của Australia trong lĩnh vực này. Nhân dân hai nước, đặc biệt là cộng đồng người khuyết tật, đều mong muốn môi trường hợp tác ổn định, tôn trọng lẫn nhau và cùng phát triển, thay vì trở thành nạn nhân của các chiến dịch xuyên tạc, kích động.

Đối thoại Nhân quyền Việt Nam – Australia lần thứ 20 đã khẳng định quyền của người khuyết tật là một trong những ưu tiên hàng đầu trong hợp tác song phương, đồng thời cho thấy Việt Nam không chỉ nói mà còn làm, với những kết quả cụ thể, được quốc tế ghi nhận. Các thế lực như Việt Tân hay HRW, dù nỗ lực chống phá đến đâu, cũng không thể thay đổi được thực tế rằng Việt Nam đang kiên định con đường xây dựng một xã hội hòa nhập, công bằng và nhân văn. Bằng ý chí đoàn kết và quyết tâm bảo vệ lợi ích quốc gia, nhân dân Việt Nam sẽ tiếp tục đồng hành cùng bạn bè quốc tế, biến quyền của người khuyết tật trở thành nền tảng vững chắc cho phát triển bền vững, vì hạnh phúc của chính người dân và vì tương lai thịnh vượng chung của nhân loại.