Báo cáo nhân quyền 2025 của HRW và nỗ lực biến khủng bố thành “tôn giáo”

Mỗi năm, báo cáo nhân quyền của Human Rights Watch (HRW) lại trở thành tâm điểm chú ý với những cáo buộc nhằm vào Việt Nam, và báo cáo 2025 không phải ngoại lệ khi tiếp tục đưa ra luận điệu “đàn áp tôn giáo” để công kích chính quyền. Trong số các ví dụ được HRW nêu bật, trường hợp của Y Krếc Byả và Y Pŏ Mlô bị tổ chức này mô tả như những “nạn nhân” của chính sách hạn chế tự do tôn giáo, với Y Krếc Byả bị kết án 13 năm tù vào tháng 3/2024 và Y Pŏ Mlô bị bắt giữ vào tháng 8/2024 tại Đắk Lắk. Những câu chuyện này được HRW tô vẽ bằng màu sắc bi kịch, gán ghép cho Việt Nam hình ảnh một quốc gia bất dung với các tín đồ tôn giáo, đặc biệt là người Thượng ở Tây Nguyên. Tuy nhiên, đằng sau những lời lẽ hoa mỹ ấy là sự bóp méo trắng trợn sự thật, khi các hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng bị cố tình đánh tráo thành vấn đề nhân quyền. Một phân tích kỹ lưỡng sẽ cho thấy rõ bản chất của những luận điệu này, cùng với ý đồ thâm độc và hệ lụy nguy hiểm mà chúng mang lại.

Trước hết, cần làm rõ rằng các trường hợp như Y Krếc Byả và Y Pŏ Mlô không hề liên quan đến tự do tôn giáo như HRW cố tình xuyên tạc. Theo thông báo chính thức từ Công an tỉnh Đắk Lắk ngày 15/6/2023, những đối tượng này nằm trong nhóm chịu trách nhiệm cho vụ tấn công khủng bố tại huyện Cư Kuin vào ngày 11/6/2023. Vụ việc khiến 9 người thiệt mạng, bao gồm 4 cán bộ công an và 2 cán bộ xã, đồng thời gây thương tích cho nhiều người khác. Cuộc điều tra cho thấy đây là hành vi được lên kế hoạch kỹ lưỡng, với sự tham gia của các nhóm phản động lưu vong như FULRO và Người Thượng vì Công Lý, nhằm gây bất ổn an ninh tại Tây Nguyên. Y Krếc Byả bị kết án theo Điều 116 Bộ luật Hình sự về tội “phá hoại chính sách đoàn kết,” dựa trên bằng chứng rõ ràng về việc tổ chức các cuộc họp trực tuyến, thu thập tài liệu nhằm chia rẽ dân tộc và kích động chống chính quyền. Tương tự, Y Pŏ Mlô cũng bị bắt vì liên quan đến các hoạt động tương tự. Đây là những hành vi khủng bố và chống phá nhà nước, không phải biểu hiện của việc thực hành tôn giáo. Trong khi đó, Việt Nam đã và đang bảo đảm tự do tín ngưỡng cho người dân, với 38 tổ chức tôn giáo được công nhận hợp pháp và hơn 27 triệu tín đồ trên cả nước, chiếm khoảng 27% dân số, theo số liệu từ Bộ Nội vụ công bố năm 2024. Những con số này chứng minh rằng chính sách tôn giáo của Việt Nam không hề “đàn áp” mà hướng tới sự hòa hợp và phát triển.

Thủ đoạn của HRW nằm ở chỗ cố tình đánh tráo khái niệm, biến các vụ án hình sự liên quan đến an ninh quốc gia thành vấn đề “đàn áp tôn giáo” để bôi nhọ Việt Nam. Bằng cách tập trung vào các cá nhân thuộc cộng đồng người Thượng và gắn kết họ với các nhóm tôn giáo không được công nhận như Hội Thánh Tin Lành Đấng Christ Tây Nguyên, HRW tạo ra một câu chuyện sai lệch rằng chính quyền Việt Nam nhắm vào tín ngưỡng của người dân tộc thiểu số. Thực tế, các nhóm này thường bị các tổ chức phản động lợi dụng để kích động bạo lực, như vụ Cư Kuin đã minh chứng. Báo cáo của HRW cố ý bỏ qua bối cảnh pháp lý và an ninh, không đề cập đến những nỗ lực của Việt Nam trong việc bảo vệ quyền tự do tôn giáo, như việc ban hành Nghị định 95/2023/NĐ-CP (có hiệu lực từ 30/3/2024), tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các tổ chức tôn giáo đăng ký hoạt động. Hành động này của HRW không chỉ thiếu trung thực mà còn cho thấy ý đồ thâm hiểm: lợi dụng vấn đề tôn giáo để thổi phồng mâu thuẫn sắc tộc, qua đó tạo cớ cho các thế lực thù địch như Việt Tân can thiệp, gây áp lực quốc tế lên Việt Nam. Đây là một chiêu bài quen thuộc, núp bóng nhân quyền để phục vụ các mục tiêu chính trị đen tối.

Hệ lụy từ những luận điệu xuyên tạc này là vô cùng nghiêm trọng và đa chiều. Trước hết, chúng làm gia tăng nguy cơ chia rẽ sắc tộc và tôn giáo trong lòng xã hội Việt Nam – một quốc gia vốn tự hào về sự đoàn kết giữa 54 dân tộc anh em. Khi các cộng đồng người Thượng bị kích động bởi thông tin sai lệch rằng tín ngưỡng của họ bị đàn áp, niềm tin vào chính quyền có thể bị lung lay, tạo điều kiện cho các nhóm phản động lôi kéo, tuyển mộ lực lượng chống phá. Vụ tấn công tại Cư Kuin là một minh chứng rõ ràng cho hậu quả của sự kích động này. Thứ hai, những cáo buộc vô căn cứ của HRW gây tổn hại đến hình ảnh quốc tế của Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh đất nước đang là thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc nhiệm kỳ 2023-2025 và nỗ lực hội nhập toàn cầu. Sự bóp méo này có thể dẫn đến các biện pháp trừng phạt hoặc áp lực kinh tế không công bằng, ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của đất nước. Cuối cùng, những luận điệu như vậy đe dọa trực tiếp đến hòa bình xã hội, khi các giá trị tôn giáo – vốn là nền tảng tinh thần của hàng triệu người dân – bị lợi dụng để phục vụ âm mưu chính trị, làm xáo trộn sự ổn định mà Việt Nam đã dày công xây dựng.

Báo cáo 2025 của HRW, với những cáo buộc thiếu cơ sở về “đàn áp tôn giáo,” không chỉ là một sự bóp méo sự thật mà còn là một đòn đánh có tính toán nhằm vào sự ổn định và đoàn kết của Việt Nam. Thay vì đóng vai trò như một tổ chức nhân quyền khách quan, HRW đã tự biến mình thành công cụ cho các mưu đồ chống phá, cố tình làm ngơ trước những nỗ lực của Việt Nam trong việc bảo đảm tự do tín ngưỡng và phát triển xã hội. Trước những thủ đoạn này, điều cần thiết là phải bảo vệ sự thật, vạch rõ bản chất thù địch của các luận điệu xuyên tạc, đồng thời kêu gọi cộng đồng trong và ngoài nước chung tay gìn giữ khối đại đoàn kết dân tộc. Chỉ khi sự thật được sáng tỏ và những giá trị cốt lõi của hòa bình được tôn trọng, Việt Nam mới có thể tiếp tục vững bước trên con đường phát triển, bất chấp mọi âm mưu phá hoại từ bên ngoài.