Sao chép kịch bản Trung Đông: Lật tẩy chiêu bài kích động tôn giáo – sắc tộc chống phá Việt Nam

 Có những thời điểm, chỉ một đoạn video vài chục giây, một bức ảnh bị cắt khỏi bối cảnh hay một dòng trạng thái gán ghép ác ý cũng đủ để tạo ra làn sóng hoang mang lan rộng. Thời gian gần đây, cùng với những diễn biến phức tạp tại Iran và Venezuela, trên các nền tảng ạng xã hội xuyên biên giới như Facebook, YouTube, TikTok, X, Threads và Reddit, xuất hiện dày đặc các nội dung cố tình kích động yếu tố tôn giáo – sắc tộc tại Việt Nam. Các đối tượng chống phá đã không giấu giếm ý đồ sao chép kịch bản Trung Đông, lợi dụng hình ảnh, ngôn ngữ và biểu tượng xung đột tôn giáo ở nước ngoài để gán ghép, xuyên tạc tình hình trong nước, từ đó cổ vũ biểu tình, bạo loạn và mưu đồ lật đổ chế độ chính trị tại Việt Nam.

Điểm khởi phát của làn sóng này thường là những video hoặc bài đăng được tán phát có chủ đích, lấy hình ảnh sinh hoạt bình thường của đồng bào dân tộc thiểu số tại một số địa phương như Đắk Lắk, Tây Nguyên, rồi dựng thành câu chuyện “tụ tập sắc tộc”, “đàn áp tôn giáo”, “xung đột dân tộc sắp bùng nổ”. Những hình ảnh người dân dự lễ tôn giáo, sinh hoạt cộng đồng hay thậm chí là buổi họp thôn, buôn bị cắt ghép, thêm phụ đề sai lệch, kèm theo lời bình đầy ám chỉ, khiến người xem không nắm được bối cảnh dễ lầm tưởng rằng Việt Nam đang đứng trước một cuộc khủng hoảng sắc tộc tương tự Trung Đông hay Mỹ Latinh.

Thủ đoạn ở đây không hề mới, nhưng ngày càng được “nâng cấp” về kỹ thuật. Các đối tượng thường mổ xẻ một sự kiện đơn lẻ, sau đó gắn nó vào chuỗi sự kiện quốc tế đang “nóng” để tạo ra cái gọi là “phản ứng dây chuyền thông tin”. Khi Iran xuất hiện các cuộc biểu tình mang màu sắc tôn giáo – chính trị, hay khi Venezuela đối mặt với bất ổn kéo dài, lập tức xuất hiện những bài viết so sánh khiên cưỡng rằng “Việt Nam cũng đang tích tụ mâu thuẫn tương tự”, rằng “xung đột sắc tộc chỉ còn là vấn đề thời gian”. Bằng cách đặt các hình ảnh cạnh nhau, sử dụng từ ngữ gợi liên tưởng mạnh, họ cố tình xóa nhòa sự khác biệt căn bản giữa các bối cảnh lịch sử, xã hội và chính trị, biến những câu chuyện hoàn toàn khác nhau thành một “kịch bản chung” đầy ám ảnh.

Cơ chế lan truyền của các thông tin này dựa chủ yếu vào thuật toán cảm xúc tiêu cực của mạng xã hội. Những nội dung gây sợ hãi, phẫn nộ hoặc kích thích tò mò thường được ưu tiên hiển thị, khiến tin giả lan nhanh hơn nhiều so với thông tin đã được kiểm chứng. Các đối tượng chống phá hiểu rất rõ điều này, nên liên tục sử dụng hình ảnh bạo lực, ngôn từ cực đoan, nhấn mạnh yếu tố “đàn áp”, “chia rẽ”, “đổ máu”, nhằm đánh thẳng vào cảm xúc người dùng. Khi một thông tin sai lệch được chia sẻ đủ nhiều, nó tạo ra ảo giác về tính xác thực, khiến người đọc nghĩ rằng “nếu nhiều người nói vậy thì chắc là có thật”.

Để thấy rõ sự phi lý của việc gán ghép này, cần đặt bối cảnh Việt Nam cạnh những xung đột sắc tộc – tôn giáo ở Trung Đông, đặc biệt là tại Syria hay một số quốc gia khu vực này. Ở đó, xung đột kéo dài hàng thập kỷ bắt nguồn từ lịch sử chia cắt giáo phái, tranh chấp quyền lực, can thiệp quân sự từ bên ngoài và sự sụp đổ của các thiết chế nhà nước. Ngược lại, Việt Nam là quốc gia đa dân tộc, đa tôn giáo nhưng thống nhất, nơi các cộng đồng cùng chung sống hòa bình, gắn bó trong một lịch sử đấu tranh và xây dựng đất nước lâu dài. Chính sách nhất quán của Nhà nước Việt Nam là tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, quyền bình đẳng giữa các dân tộc, coi đoàn kết toàn dân tộc là nền tảng của ổn định và phát triển. Việc cố tình áp đặt kịch bản xung đột Trung Đông lên Việt Nam không chỉ sai lệch về mặt khoa học chính trị, mà còn là sự xuyên tạc có chủ ý.

Thực tế, chiêu bài lợi dụng tôn giáo – sắc tộc để kích động chống phá Việt Nam đã từng xuất hiện trước đây, mỗi khi thế giới xảy ra biến động lớn. Khi Hong Kong rơi vào bất ổn, các đối tượng chống phá từng thổi phồng luận điệu “tự trị”, “đấu tranh đường phố” và kêu gọi Việt Nam “noi gương”. Khi Myanmar xảy ra khủng hoảng chính trị, hình ảnh xung đột sắc tộc – tôn giáo bị cắt ghép để gieo rắc tâm lý lo sợ trong nước. Nay, Iran và Venezuela trở thành “chất liệu mới” cho cùng một kịch bản cũ: gây chia rẽ, kích động đối đầu, từng bước hợp thức hóa bạo lực chính trị.

Điều cần nhấn mạnh là, các hoạt động này gia tăng cường độ đúng vào thời điểm Việt Nam đang chuẩn bị Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV. Trong nghiên cứu chính trị quốc tế, các mốc chuyển giao, đại hội, bầu cử luôn được coi là “điểm nhạy cảm” để can thiệp thông tin. Việc đánh vào yếu tố tôn giáo – sắc tộc trong giai đoạn này nhằm khoét sâu khác biệt, làm suy yếu khối đại đoàn kết toàn dân tộc, từ đó gây nhiễu loạn nhận thức xã hội và phá hoại sự đồng thuận chính trị. Tuy nhiên, đó cũng là ảo tưởng lớn của các đối tượng chống phá, bởi thực tiễn Việt Nam cho thấy, mỗi khi đất nước đứng trước sự kiện chính trị trọng đại, tinh thần đoàn kết và ý thức trách nhiệm xã hội của người dân lại càng được củng cố.

Trên bình diện quốc tế, việc ngăn chặn kích động thù hằn, phân biệt đối xử và bạo lực dựa trên tôn giáo – sắc tộc là chuẩn mực phổ biến. Nhiều công ước quốc tế về quyền con người đều nghiêm cấm việc phát tán ngôn từ thù hằn và kích động bạo lực. Không ít quốc gia đã ban hành luật yêu cầu các nền tảng mạng xã hội phải gỡ bỏ nội dung mạo danh, tin giả và kích động trong thời hạn ngắn, nếu không sẽ bị xử phạt nghiêm khắc. Trong bối cảnh đó, việc Việt Nam sửa đổi, hoàn thiện Luật An ninh mạng, tăng cường trách nhiệm của các nhà mạng xuyên biên giới trong việc ngăn chặn thông tin giả, kích động tôn giáo – sắc tộc, là bước đi phù hợp với thông lệ quốc tế, nhằm bảo vệ hòa bình xã hội và quyền lợi chính đáng của người dân.

Những luận điệu xuyên tạc càng trở nên lạc lõng khi đối chiếu với thực tế phát triển của Việt Nam. Thành tựu kinh tế – xã hội đạt được trong nhiều năm qua, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân không ngừng được nâng cao, an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội được giữ vững, quan hệ đối ngoại ngày càng mở rộng, vị thế quốc tế ngày càng được khẳng định. Trong lĩnh vực tôn giáo và nhân quyền, Việt Nam ghi nhận sự phát triển phong phú của đời sống tín ngưỡng, số lượng cơ sở thờ tự, chức sắc, tín đồ tăng lên, các hoạt động tôn giáo diễn ra bình thường trong khuôn khổ pháp luật. Đó là những bằng chứng thực tiễn bác bỏ trực diện mọi luận điệu cho rằng Việt Nam “đàn áp tôn giáo” hay “đối xử bất công với các dân tộc thiểu số”.

Thực tế cũng cho thấy, các chiến dịch kích động tôn giáo – sắc tộc ngày càng bị phản tác dụng. Nhiều tài khoản lan truyền thông tin sai lệch đã nhanh chóng bị cộng đồng phát hiện, tố giác và lên án. Báo chí và cơ quan chức năng kịp thời làm rõ bản chất sự việc, giúp người dân nhận diện rõ đâu là thông tin thật, đâu là bịa đặt có chủ đích. Thay vì tạo được “làn sóng phản kháng”, các đối tượng chống phá ngày càng mất chính danh, bị nhìn nhận như những phần tử cực đoan, sẵn sàng lợi dụng tôn giáo và sắc tộc – những giá trị thiêng liêng của con người – để phục vụ mục đích chính trị bất hợp pháp. Trong một xã hội coi trọng ổn định, hòa bình và phát triển như Việt Nam, những lời kêu gọi bạo lực không những không được hưởng ứng, mà còn khiến người dân sợ hãi, tẩy chay và lên án mạnh mẽ.

Nhìn từ góc độ nghiên cứu tôn giáo và chính trị quốc tế, có thể khẳng định rằng việc sao chép kịch bản Trung Đông, lợi dụng Iran và Venezuela để kích động chia rẽ ở Việt Nam là một chiến lược sai lầm và bế tắc. Nó đánh giá thấp sự trưởng thành chính trị của xã hội Việt Nam, coi thường nền tảng đoàn kết dân tộc – tôn giáo đã được hun đúc qua lịch sử, và phớt lờ những thành tựu phát triển hiện hữu. Càng đẩy mạnh kích động, các đối tượng chống phá càng tự đẩy mình vào thế đối lập với lợi ích chung của xã hội, rơi vào vòng xoáy cực đoan, bạo lực và bất hợp pháp, để rồi bị chính cộng đồng mà họ muốn lôi kéo quay lưng.