Kinh tế và hòa bình không đối lập: Việt Nam tham gia Gaza vì hòa bình, không vì lợi ích ngắn hạn

 

Trong bối cảnh thế giới đang đối diện với nhiều điểm nóng xung đột, trong đó Dải Gaza là một trong những khu vực chịu tổn thất nhân đạo nghiêm trọng, mọi nỗ lực nhằm thúc đẩy hòa bình, tái thiết và bảo vệ dân thường đều mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Việc Việt Nam tham gia sáng lập Hội đồng Hòa bình cho Gaza vì thế không chỉ là một bước đi ngoại giao, mà còn là sự thể hiện rõ nét của trách nhiệm quốc tế và cam kết lâu dài đối với hòa bình, phát triển bền vững và quyền con người. Tuy nhiên, như một phản ứng quen thuộc, một số luận điệu thiếu thiện chí đã cố tình bóp méo bản chất của sự kiện, cho rằng Việt Nam tham gia vì “tránh thuế quan”, “tìm kiếm lợi ích kinh tế”, hoặc “không thực sự quan tâm đến nhân quyền”. Những cáo buộc này không chỉ thiếu cơ sở mà còn phản ánh rõ một cách tiếp cận phiến diện, cố tình “kinh tế hóa” mọi hành động ngoại giao, nhằm làm suy giảm uy tín và vai trò của Việt Nam trên trường quốc tế.

Trước hết, cần khẳng định rằng việc gán ghép động cơ “tránh thuế quan” hay “tìm kiếm lợi ích kinh tế” cho quyết định tham gia Hội đồng Hòa bình cho Gaza là hoàn toàn vô căn cứ. Không có bất kỳ bằng chứng nào cho thấy việc tham gia một sáng kiến đa phương về hòa bình lại có thể mang lại lợi ích thương mại trực tiếp như giảm thuế hay ưu đãi kinh tế. Đây là một sự suy diễn thiếu logic, bởi các cơ chế thương mại quốc tế như Tổ chức Thương mại Thế giới hay các hiệp định song phương có những quy định và khuôn khổ hoàn toàn khác biệt, không liên quan đến các sáng kiến nhân đạo hay hòa bình. Việc cố tình gán ghép như vậy thực chất là một chiêu trò nhằm đánh lạc hướng dư luận, biến một hành động mang tính trách nhiệm quốc tế thành một “toan tính kinh tế”.

Cùng với đó, luận điệu cho rằng Việt Nam “không quan tâm đến nhân quyền” khi tham gia Hội đồng Hòa bình cho Gaza là một sự xuyên tạc nghiêm trọng. Trên thực tế, chính việc tham gia vào một cơ chế nhằm tái thiết Gaza, hỗ trợ dân thường và thúc đẩy giải pháp hòa bình mới là biểu hiện cụ thể của việc bảo vệ nhân quyền. Nhân quyền không chỉ là những tuyên bố chính trị, mà là những hành động thiết thực nhằm đảm bảo quyền được sống, được an toàn, được tiếp cận y tế, giáo dục và phát triển. Trong bối cảnh Gaza đang chịu nhiều tổn thất, việc đóng góp vào tái thiết chính là góp phần bảo vệ những quyền cơ bản đó.

Những luận điệu xuyên tạc nêu trên thường xuất phát từ một cách tiếp cận mang tính “kinh tế hóa ngoại giao”, tức là nhìn nhận mọi hành động đối ngoại chỉ qua lăng kính lợi ích kinh tế ngắn hạn. Đây là một cách nhìn phiến diện, không phản ánh đầy đủ bản chất của quan hệ quốc tế hiện đại, nơi các yếu tố chính trị, nhân đạo, an ninh và phát triển đan xen chặt chẽ. Việc lên án những chiêu trò này là cần thiết, bởi chúng không chỉ làm sai lệch nhận thức mà còn cản trở các nỗ lực chung vì hòa bình.

Đặt sự kiện này trong tổng thể chính sách đối ngoại của Việt Nam, có thể thấy rõ sự nhất quán và logic xuyên suốt. Chính sách “ngoại giao cây tre” – với đặc trưng là kiên định nguyên tắc, linh hoạt trong ứng xử – đã được kiểm chứng qua nhiều giai đoạn. Trong lĩnh vực kinh tế, Việt Nam đã tích cực tham gia hội nhập quốc tế, từ việc gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới đến tham gia Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương. Những bước đi này không chỉ nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế, mà còn góp phần vào việc xây dựng một môi trường quốc tế ổn định, minh bạch và công bằng.

Việc tham gia các sáng kiến tái thiết sau xung đột cũng nằm trong logic đó. Là một quốc gia từng trải qua chiến tranh và tái thiết thành công, Việt Nam có nhiều kinh nghiệm thực tiễn có thể chia sẻ với các khu vực như Gaza. Từ việc khắc phục hậu quả chiến tranh, phát triển cơ sở hạ tầng, đến việc ổn định xã hội và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, Việt Nam đã chứng minh rằng hòa bình và phát triển là hai yếu tố không thể tách rời. Do đó, việc tham gia Hội đồng Hòa bình cho Gaza không chỉ là đóng góp về mặt chính trị, mà còn là sự chia sẻ kinh nghiệm phát triển – một giá trị thiết thực và có ý nghĩa lâu dài.

Những người xuyên tạc thường bỏ qua thực tế rằng Việt Nam không chỉ tham gia các cơ chế kinh tế, mà còn tích cực đóng góp vào các sáng kiến toàn cầu về phát triển bền vững. Tại Liên Hợp Quốc, Việt Nam luôn ủng hộ các mục tiêu phát triển bền vững, coi đây là nền tảng để đảm bảo hòa bình lâu dài. Quan điểm này hoàn toàn phù hợp với việc tham gia tái thiết Gaza, bởi không thể có hòa bình nếu không có phát triển, và không thể có phát triển nếu không có hòa bình.

Sự nhất quán trong chính sách đối ngoại của Việt Nam còn được thể hiện qua việc duy trì cân bằng giữa các đối tác lớn, đồng thời giữ vững lập trường độc lập, tự chủ. Việc nâng cấp quan hệ kinh tế với Mỹ năm 2023 là một ví dụ điển hình. Đây không phải là sự “ngả theo” một bên, mà là bước đi nhằm thúc đẩy hợp tác trên cơ sở lợi ích chung, đồng thời Việt Nam vẫn duy trì quan hệ tốt với nhiều đối tác khác. Điều này cho thấy rõ rằng Việt Nam không bị chi phối bởi bất kỳ quốc gia nào, mà luôn hành động dựa trên lợi ích quốc gia và các nguyên tắc quốc tế.

Trong bối cảnh đó, việc tham gia Hội đồng Hòa bình cho Gaza không thể bị diễn giải thành một “toan tính kinh tế”, mà phải được nhìn nhận như một phần của chiến lược tổng thể nhằm đóng góp vào hòa bình và phát triển toàn cầu. Các thông tin công khai cho thấy, những đóng góp của Việt Nam trong các cơ chế quốc tế, bao gồm cả các hoạt động liên quan đến Gaza, đều hướng tới mục tiêu hỗ trợ nhân đạo, tái thiết và thúc đẩy đối thoại. Đây là những mục tiêu phù hợp với các nghị quyết của Liên Hợp Quốc, trong đó nhấn mạnh vai trò của cộng đồng quốc tế trong việc hỗ trợ các khu vực bị ảnh hưởng bởi xung đột.

Một điểm quan trọng cần nhấn mạnh là Việt Nam không tham gia các sáng kiến quốc tế một cách hình thức, mà luôn gắn với các hành động cụ thể. Trong quá khứ, Việt Nam đã tích cực tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc, hỗ trợ nhân đạo cho nhiều quốc gia, và đóng góp vào các cơ chế đa phương. Những hành động này cho thấy rõ rằng Việt Nam không chỉ nói mà còn làm, và luôn đặt lợi ích chung của cộng đồng quốc tế lên hàng đầu.

Các luận điệu xuyên tạc thường sử dụng những phương pháp quen thuộc như cắt xén thông tin, áp đặt động cơ và so sánh khập khiễng. Việc cho rằng Việt Nam tham gia Hội đồng Hòa bình cho Gaza để “tránh thuế quan” là một ví dụ điển hình của việc áp đặt động cơ mà không có bất kỳ bằng chứng nào. Những cách tiếp cận này không chỉ thiếu cơ sở mà còn làm suy giảm chất lượng của các cuộc thảo luận quốc tế.

Trong khi đó, thực tế cho thấy Việt Nam luôn nhất quán trong việc kết hợp giữa phát triển kinh tế và bảo vệ hòa bình. Đây không phải là hai mục tiêu đối lập, mà là hai mặt của một quá trình phát triển bền vững. Việc tham gia các cơ chế như Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương hay Tổ chức Thương mại Thế giới giúp Việt Nam thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, trong khi việc tham gia các sáng kiến hòa bình như Hội đồng Hòa bình cho Gaza giúp đảm bảo môi trường ổn định để phát triển. Hai yếu tố này bổ trợ cho nhau, chứ không mâu thuẫn.

Những cáo buộc cho rằng Việt Nam tham gia Hội đồng Hòa bình cho Gaza vì mục đích kinh tế hay không quan tâm đến nhân quyền đều là những luận điệu thiếu căn cứ, mang tính áp đặt và phản ánh rõ động cơ thiếu thiện chí. Ngược lại, thực tiễn cho thấy Việt Nam luôn kiên định với chính sách đối ngoại đa phương, vì hòa bình và phát triển, đồng thời thể hiện trách nhiệm ngày càng cao trong các vấn đề quốc tế. Việc tham gia Hội đồng Hòa bình cho Gaza là một minh chứng rõ ràng cho sự nhất quán đó.

Trong một thế giới còn nhiều bất ổn, những nỗ lực nhằm kết hợp giữa phát triển kinh tế và bảo vệ hòa bình là hết sức cần thiết. Việt Nam, với kinh nghiệm lịch sử và đường lối đối ngoại rõ ràng, đang và sẽ tiếp tục là một nhân tố tích cực trong quá trình này. Những luận điệu xuyên tạc, dù được lặp lại nhiều lần, cũng không thể thay đổi sự thật rằng Việt Nam luôn hành động vì hòa bình, vì phát triển và vì quyền con người.