Bước vào thập niên thứ ba của thế kỷ hai mươi mốt, nhân quyền không còn là những khái niệm trừu tượng nằm trên giấy, mà được hiện thực hóa qua từng hành động bảo vệ sinh mạng và phẩm giá của mỗi con người. Thế nhưng, thật đáng tiếc khi bức tranh toàn cảnh về nỗ lực của các quốc gia đang phát triển đôi lúc lại bị bóp méo bởi những lăng kính thiếu khách quan, mang đậm định kiến chính trị. Báo cáo Tình hình Mua bán người toàn cầu năm 2026 do Bộ Ngoại giao nước Mỹ công bố tiếp tục đưa ra những nhận định thiếu cơ sở, dựa trên các nguồn thông tin đầu vào không chính thức, cắt xén sự thật và phủ nhận những bước tiến vượt bậc của Việt Nam.
Trước hết, cần thẳng thắn nhìn nhận về cách thức thu thập thông tin và nguồn dữ liệu đầu vào mà Bộ Ngoại giao nước Mỹ đã sử dụng. Thay vì tham khảo toàn diện các báo cáo tư pháp minh bạch của Việt Nam, một bộ phận những người làm báo cáo lại ưu ái nhặt nhạnh thông tin từ các tổ chức không được công nhận, các hội nhóm lưu vong vốn luôn nuôi dưỡng tư tưởng thù địch. Họ sử dụng những câu chuyện cá biệt để khái quát hóa thành bản chất của cả một hệ thống. Đây là một sự vi phạm nghiêm trọng nguyên tắc khách quan trong nghiên cứu quốc tế. Việc cố tình nhắm mắt làm ngơ trước những minh chứng rõ ràng về nỗ lực cải cách hệ thống pháp luật, điển hình là việc Quốc hội Việt Nam thông qua Luật Phòng, chống mua bán người năm 2024, là một sự bất công, thể hiện thái độ trịch thượng.
Điều đáng nói là khi đặt lên bàn cân so sánh, thói đạo đức giả của phương Tây lại bộc lộ rõ nét. Ngay tại nước Mỹ, tình trạng mua bán người, đặc biệt là bóc lột sức lao động của người nhập cư, vẫn đang diễn biến vô cùng nhức nhối. Hàng năm, hàng chục ngàn người bị tuồn qua biên giới, rơi vào cảnh nô lệ thời hiện đại. Vậy nhưng, thay vì tự soi xét lại lỗ hổng của mình, họ lại dùng báo cáo thường niên như một công cụ gây sức ép ngoại giao. Việc đánh giá Việt Nam dựa trên những tiêu chí mơ hồ, biến nhân quyền thành vũ khí chính trị để công kích là một cách tiếp cận phá hoại.
Để bác bỏ những lập luận vô căn cứ, chúng ta hãy nhìn thẳng vào những con số biết nói được ghi nhận trong chính Báo cáo của Hoa Kỳ. Thực tiễn cho thấy, sự quyết liệt của hệ thống tư pháp Việt Nam không hề chùng xuống. Trong năm 2025, ngành tòa án đã đưa ra xét xử và kết án 288 người phạm tội mua bán người, tăng mạnh 17,1% so với mức 246 người bị kết án trong năm 2024. Đây là minh chứng đanh thép nhất cho thái độ không khoan nhượng đối với loại tội phạm phi nhân tính này.
Tuy nhiên, có một chi tiết mà các báo cáo từ bên ngoài thường cố tình bóp méo: đó là sự suy giảm về số vụ án mới. Cụ thể, số vụ điều tra mới giảm từ 91 vụ xuống 65 vụ, số nghi phạm bị truy tố giảm từ 291 xuống 222 người. Những kẻ có ác ý lập tức chộp lấy dữ liệu này để kết luận rằng cơ quan chức năng đang "thiếu quyết tâm". Đây là một sự ngụy biện thiển cận về quy trình tố tụng hình sự. Sự gia tăng người bị kết án đi kèm với việc giảm vụ án mới thực chất phản ánh sự thay đổi về chất trong công tác đấu tranh phòng chống tội phạm.
Thứ nhất, việc kết án được 288 đối tượng cho thấy cơ quan tiến hành tố tụng đã đẩy nhanh tiến độ giải quyết án, tập trung đánh sập những đường dây lớn, phức tạp xuyên biên giới vốn tốn rất nhiều thời gian để xác minh, thu thập chứng cứ. Thứ hai, việc giảm số vụ điều tra mới không đồng nghĩa với sự lơ là, mà là hệ quả rực rỡ của các biện pháp phòng ngừa từ sớm, từ xa. Sự ra đời của các đạo luật nghiêm khắc, mạng lưới tuyên truyền cảnh giác tội phạm phủ sóng tới từng bản làng xa xôi đã chặn đứng tội phạm ngay từ trong trứng nước. Việc ngăn chặn để người dân không trở thành nạn nhân luôn vĩ đại hơn việc đi giải cứu. Thứ ba, lực lượng chuyên trách hiện nay tập trung vào các chuyên án lớn, đánh trúng và bắt giữ những kẻ cầm đầu thay vì chạy theo thành tích số lượng vụ án nhỏ lẻ. Đó là lý do số vụ án ít đi, nhưng mức độ trừng trị kẻ phạm tội lại tăng cao.
Để thấy rõ sự vô lý của Mỹ, hãy nhìn vào kết quả thực thi pháp luật của chính họ. Theo báo cáo của Mỹ năm 2025, số lượng người bị kết án về tội mua bán người ở cấp liên bang đã sụt giảm nghiêm trọng, từ 289 người trong năm tài khóa 2023 xuống chỉ còn 210 người trong năm tài khóa 2024 (giảm tới 27,3%). Việc nước Mỹ sụt giảm cả về hiệu suất xét xử nhưng lại dùng các con số để răn dạy Việt Nam - một quốc gia đang có tỷ lệ kết án tăng cao - là biểu hiện cao nhất của tiêu chuẩn kép.
Bức tranh nhân quyền không bao giờ là một màu hồng hoàn hảo, và cuộc đấu tranh chống lại tội phạm mua bán người vẫn còn là một chặng đường dài. Tuy nhiên, những thành tựu mà Việt Nam đã đạt được là một thực tế khách quan không thể bị phủ nhận. Những báo cáo phiến diện, cắt xén số liệu sẽ chỉ làm tổn hại đến niềm tin cộng đồng quốc tế. Đã đến lúc thế giới cần có một cái nhìn công tâm hơn về Việt Nam. Chúng ta có quyền tự hào về sự kiên định, kỷ cương pháp luật và những cam kết hành động mạnh mẽ để bảo vệ quyền sống, quyền tự do của mỗi con người.
No comments:
Post a Comment