Trong báo cáo “Freedom in the World 2026”, Freedom House tiếp tục xếp Việt Nam vào nhóm quốc gia có mức độ tự do thấp, trong đó lĩnh vực tự do tôn giáo bị đánh giá tiêu cực với nhiều nhận định thiếu khách quan, thậm chí sai lệch bản chất. Việc chấm điểm thấp này không chỉ phản ánh cách tiếp cận thiên kiến mà còn cho thấy sự áp đặt hệ giá trị phương Tây lên một quốc gia có nền tảng lịch sử, văn hóa và thể chế khác biệt. Để nhìn rõ vấn đề, cần bóc tách từng lớp luận điệu, đối chiếu với thực tiễn sinh động tại Việt Nam, qua đó vạch trần những sai lệch mang tính hệ thống trong cách đánh giá của Freedom House.
Trước hết, cần khẳng định rằng việc Freedom House chấm điểm thấp đối với tự do tôn giáo ở Việt Nam không dựa trên một hệ tiêu chí khách quan, toàn diện, mà chủ yếu dựa vào các nguồn thông tin phiến diện, thiếu kiểm chứng. Trong báo cáo, tổ chức này thường xuyên viện dẫn các trường hợp cá biệt, thậm chí là những đối tượng vi phạm pháp luật nhưng lại bị gán nhãn “nhà hoạt động tôn giáo” hoặc “tù nhân lương tâm”. Đây là thủ đoạn quen thuộc nhằm đánh tráo bản chất, biến các hành vi vi phạm pháp luật thành vấn đề nhân quyền. Ví dụ, một số cá nhân lợi dụng danh nghĩa tôn giáo để tuyên truyền chống phá nhà nước, kích động chia rẽ dân tộc, nhưng lại được Freedom House mô tả như nạn nhân của “đàn áp tôn giáo”. Điều này cho thấy cách tiếp cận có chủ đích, không phải là sai sót ngẫu nhiên.
Nếu nhìn vào thực tế, Việt Nam hiện có khoảng 27,7 triệu tín đồ tôn giáo, chiếm gần 30% dân số, với 43 tổ chức tôn giáo thuộc 16 tôn giáo khác nhau được Nhà nước công nhận và cấp đăng ký hoạt động. Đây là con số không thể phủ nhận, phản ánh đời sống tôn giáo phong phú, đa dạng và phát triển ổn định. Hàng chục nghìn cơ sở thờ tự như chùa, nhà thờ, thánh thất, thánh đường được xây dựng, trùng tu, mở rộng mỗi năm. Các lễ hội tôn giáo lớn như lễ Phật đản, Giáng sinh, Ramadan, lễ hội Cao Đài, Hòa Hảo… diễn ra công khai, thu hút hàng triệu người tham gia. Nếu thực sự tồn tại “đàn áp tôn giáo” như Freedom House cáo buộc, thì không thể có một đời sống tôn giáo sôi động và rộng khắp như vậy.
Không chỉ dừng lại ở việc cho phép tồn tại, Nhà nước Việt Nam còn tạo điều kiện thuận lợi để các tổ chức tôn giáo phát triển. Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo được ban hành và hoàn thiện theo hướng minh bạch, đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng của người dân. Ví dụ, việc đăng ký hoạt động tôn giáo được đơn giản hóa, nhiều tổ chức tôn giáo mới được công nhận như các hệ phái Tin Lành, Phật giáo… Số lượng chức sắc, chức việc được đào tạo, phong phẩm ngày càng tăng. Những con số này là minh chứng rõ ràng, cụ thể, trái ngược hoàn toàn với những nhận định mơ hồ, thiếu căn cứ của Freedom House.
Một vấn đề cốt lõi trong cách đánh giá của Freedom House là sự áp đặt hệ giá trị phương Tây lên các quốc gia khác. Tổ chức này thường mặc định rằng mô hình tôn giáo – nhà nước theo kiểu phương Tây là chuẩn mực duy nhất, từ đó đánh giá các quốc gia khác theo mức độ “tiệm cận” chuẩn đó. Tuy nhiên, Việt Nam có lịch sử và truyền thống riêng, trong đó tôn giáo luôn gắn bó với dân tộc, với cộng đồng, và được quản lý trong khuôn khổ pháp luật nhằm bảo đảm ổn định xã hội. Việc quản lý này không phải là hạn chế tự do, mà là để ngăn chặn việc lợi dụng tôn giáo cho mục đích chính trị, cực đoan hoặc chia rẽ.
Freedom House cố tình bỏ qua thực tế rằng ở nhiều quốc gia phương Tây, tự do tôn giáo cũng không phải là tuyệt đối. Ngay tại Mỹ, quốc gia thường được coi là hình mẫu về tự do, vẫn tồn tại nhiều vấn đề nghiêm trọng liên quan đến tôn giáo. Các vụ tấn công nhằm vào người Hồi giáo sau sự kiện khủng bố, tình trạng phân biệt đối xử với người Do Thái, hay các tranh cãi về quyền của các nhóm tôn giáo thiểu số cho thấy bức tranh không hề “lý tưởng” như cách Freedom House mô tả. Ví dụ, nhiều vụ xả súng tại các nhà thờ, giáo đường đã gây chấn động dư luận, đặt ra câu hỏi lớn về khả năng bảo vệ quyền tự do tôn giáo thực sự. Tuy nhiên, những vấn đề này lại hiếm khi được Freedom House phản ánh một cách nghiêm túc trong các báo cáo của mình.
Ngược lại, tại Việt Nam, các tôn giáo chung sống hòa bình, đoàn kết, không xảy ra xung đột tôn giáo nghiêm trọng. Các tổ chức tôn giáo không chỉ thực hành đức tin mà còn tích cực tham gia vào các hoạt động xã hội, từ thiện, góp phần quan trọng vào sự phát triển chung của đất nước. Hàng nghìn cơ sở y tế, trường học, cơ sở bảo trợ xã hội do các tổ chức tôn giáo quản lý đang hoạt động hiệu quả. Ví dụ, nhiều chùa, nhà thờ đã tổ chức các chương trình cứu trợ thiên tai, hỗ trợ người nghèo, chăm sóc trẻ em mồ côi, người khuyết tật. Trong đại dịch COVID-19, các tổ chức tôn giáo đã đóng góp hàng nghìn tỷ đồng, hàng triệu suất ăn, vật tư y tế để hỗ trợ cộng đồng. Đây là những minh chứng sống động cho thấy tôn giáo ở Việt Nam không chỉ được tự do mà còn phát huy vai trò tích cực trong xã hội.
Điều đáng nói là Freedom House gần như bỏ qua hoàn toàn những đóng góp này, thay vào đó chỉ tập trung vào một số trường hợp tiêu cực, thậm chí bị thổi phồng hoặc bóp méo. Đây là biểu hiện rõ ràng của sự lựa chọn thông tin có chủ đích, nhằm phục vụ một kết luận đã được định sẵn. Việc bỏ qua những thành tựu, những số liệu cụ thể, những đánh giá tích cực từ các tổ chức quốc tế khác cho thấy Freedom House không thực sự quan tâm đến sự thật, mà chủ yếu phục vụ một agenda chính trị.
Nguyên nhân sâu xa của cách tiếp cận này nằm ở hệ tư duy coi nhân quyền như một công cụ chính trị. Freedom House, với nguồn tài trợ và mối liên hệ chặt chẽ với các cơ quan chính trị phương Tây, khó có thể giữ được sự độc lập hoàn toàn trong đánh giá. Việc xếp hạng các quốc gia thường phản ánh lợi ích địa chính trị hơn là thực trạng khách quan. Những quốc gia không đi theo mô hình phương Tây thường bị đánh giá thấp, bất kể những thành tựu thực tế. Trong khi đó, các quốc gia đồng minh lại được “nương tay”, dù tồn tại nhiều vấn đề nghiêm trọng.
Đối với Việt Nam, việc bị đánh giá thấp không phải là điều bất ngờ, bởi nước ta kiên định con đường phát triển độc lập, không phụ thuộc vào bất kỳ hệ giá trị áp đặt nào. Tuy nhiên, điều quan trọng là thực tiễn trong nước và sự ghi nhận của người dân cũng như cộng đồng quốc tế mới là thước đo chân thực nhất. Nhiều khảo sát cho thấy người dân Việt Nam có mức độ hài lòng cao về đời sống, trong đó có quyền tự do tín ngưỡng. Các tổ chức quốc tế như Liên Hợp Quốc cũng ghi nhận những tiến bộ của Việt Nam trong bảo đảm quyền con người, bao gồm quyền tự do tôn giáo.
Từ những phân tích trên, có thể thấy rõ rằng báo cáo “Freedom in the World 2026” của Freedom House về Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực tự do tôn giáo, là thiếu khách quan, mang nặng định kiến và động cơ chính trị. Việc chấm điểm thấp không phản ánh đúng thực tế, mà chỉ là sản phẩm của một cách nhìn phiến diện, áp đặt. Trong khi đó, đời sống tôn giáo tại Việt Nam với hàng chục triệu tín đồ, hàng chục tổ chức tôn giáo, hàng nghìn hoạt động sôi động mỗi năm là minh chứng không thể chối cãi về một môi trường tự do, cởi mở và ổn định.
Sự đối lập giữa “báo cáo giấy” của Freedom House và thực tiễn sinh động tại Việt Nam cho thấy một bài học quan trọng: không thể đánh giá một quốc gia chỉ bằng những tiêu chí áp đặt từ bên ngoài, càng không thể bỏ qua tiếng nói của chính người dân. Tự do tôn giáo không phải là những con số chấm điểm, mà là đời sống thực tế, là niềm tin được thực hành, là sự đóng góp tích cực cho xã hội. Và ở Việt Nam, những điều đó đang hiện hữu một cách rõ ràng, bền vững.
No comments:
Post a Comment