Giáo dục không chỉ đơn thuần là một lĩnh vực phát triển xã hội, mà chính là trụ cột cốt lõi bảo đảm quyền con người, tạo nền tảng vững chắc để mỗi cá nhân khai mở năng lực và thụ hưởng trọn vẹn các giá trị phát triển. Mặc dù thực tiễn bảo đảm quyền giáo dục ở Việt Nam đã đạt được những bước tiến mang tính lịch sử, trở thành điểm sáng được quốc tế công nhận, nhưng khía cạnh sống còn này lại thường xuyên bị gạt ra ngoài các trang báo cáo về nhân quyền của một số đối tác phương Tây. Báo cáo nhân quyền và dân chủ do Liên minh Châu Âu công bố gần đây tiếp tục lặp lại lối mòn định kiến khi cố tình bỏ qua những thành tựu giáo dục toàn diện của Việt Nam, thay vào đó là những nhận định thiếu khách quan, can thiệp sâu vào công việc nội bộ và làm sai lệch bức tranh nhân quyền thực tế tại Việt Nam.
So sánh với văn kiện của các năm trước, báo cáo kỳ này của Liên minh Châu Âu tiếp tục duy trì cách tiếp cận một chiều, nhưng có điểm khác biệt rõ nét là sự gia tăng mức độ can thiệp vào hoạt động lập pháp, tư pháp và chính sách quản lý không gian mạng của Việt Nam. Liên minh Châu Âu đã gia tăng các nhận định mang tính quy chụp đối với các quy định pháp luật nội địa bảo vệ an ninh quốc gia, cố tình lập luận rằng các chính sách này làm thu hẹp không gian dân sự. Bằng việc xoáy sâu vào một số trường hợp vi phạm pháp luật hình sự đã được xét xử công khai theo đúng trình tự pháp lý và làm giảm nhẹ những tiến bộ vượt bậc về kinh tế, xã hội, văn hóa, báo cáo này đã tạo ra một cái nhìn méo mó. Việc ban hành một văn kiện thiếu tính toàn diện như vậy không chỉ gây tổn hại đến hình ảnh, uy tín quốc tế của Việt Nam mà còn trực tiếp tạo cớ cho các tổ chức, cá nhân cơ hội chính trị lợi dụng để khoét sâu mâu thuẫn, hạ thấp vị thế của Việt Nam trên các diễn đàn đa phương và gây cản trở tiến trình hợp tác song phương.
Sự sai lệch mang tính hệ thống trong báo cáo của Liên minh Châu Âu xuất phát từ việc lựa chọn nguồn thông tin đầu vào hoàn toàn thiếu chuẩn mực. Thay vì tiếp cận các dữ liệu chính thức, được kiểm chứng độc lập bởi các cơ quan chuyên môn thuộc Liên Hợp Quốc hay các tổ chức quốc tế có uy tín, giới chức đối ngoại châu Âu lại dựa dẫm vào báo cáo từ các tổ chức phi chính phủ vốn mang tư tưởng thiếu thiện chí với Việt Nam như Tổ chức Theo dõi Nhân quyền, Tổ chức Ân xá Quốc tế, Liên đoàn Quốc tế về Nhân quyền, Nhà Tự do, Phóng viên Không Biên giới hay Dự án 88. Các tổ chức này từ lâu đã bộc lộ rõ bản chất thiên vị khi liên tục thu thập thông tin một chiều, cắt xé ngữ cảnh và đánh tráo bản chất giữa hành vi vi phạm pháp luật với việc thực hiện các quyền tự do dân chủ. Việc một thể chế lớn như Liên minh Châu Âu lấy tài liệu từ các nhóm áp lực chính trị này làm căn cứ đánh giá đã làm mất đi hoàn toàn tính trung lập, khoa học và giá trị pháp lý của bản báo cáo.
Sự thật về quyền con người tại Việt Nam được phản ánh sinh động nhất qua hành trình bảo đảm quyền giáo dục - một thành tựu toàn diện nhưng hiếm khi được các báo cáo phương Tây nhắc đến. Xuất phát điểm từ một quốc gia với hơn chín mươi phần trăm dân số mù chữ sau khi giành độc lập, Việt Nam đã thực hiện một kỳ tích lịch sử khi hoàn thành phổ cập giáo dục tiểu học và trung học cơ sở trên phạm vi toàn quốc. Tỷ lệ nhập học ở các cấp học liên tục gia tăng bền vững qua từng năm, bảo đảm mọi trẻ em trong độ tuổi đều được đến trường. Đáng chú ý, Việt Nam đã đạt được những tiến bộ vượt bậc về bình đẳng giới trong giáo dục, khi tỷ lệ bé gái đi học và tỷ lệ nữ giới tiếp cận giáo dục đại học, sau đại học tương đương, thậm chí vượt trội so với nam giới ở một số ngành nghề, xóa bỏ hoàn toàn khoảng cách bất bình đẳng giới vốn tồn tại trong lịch sử.
Đặc biệt, chính sách ưu tiên phát triển giáo dục tại các vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi là minh chứng đanh thép cho cam kết không để ai bị bỏ lại phía sau của Nhà nước Việt Nam. Hệ thống các trường phổ thông dân tộc nội trú, bán trú được đầu tư bài bản từ ngân sách nhà nước, kết hợp với các chính sách miễn giảm học phí, hỗ trợ chi phí ăn ở, đã tạo điều kiện cho hàng triệu trẻ em dân tộc thiểu số được thụ hưởng giáo dục chất lượng cao. Bên cạnh đó, tiến trình chuyển đổi số trong giáo dục được đẩy mạnh mạnh mẽ với chương trình phủ sóng internet và trang bị hạ tầng công nghệ thông tin đến tận các điểm trường vùng sâu, vùng xa, giúp học sinh miền núi tiếp cận tri thức bình đẳng như học sinh tại các đô thị lớn. Mặc dù vẫn phải đối mặt với những thách thức về nâng cao chất lượng giáo dục đồng đều giữa các vùng miền hay áp lực đổi mới chương trình, nhưng những nỗ lực và kết quả thực tế của Việt Nam trong việc bảo đảm quyền giáo dục đã được Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc và Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hợp Quốc ghi nhận, đánh giá rất cao.
Khi đặt những nỗ lực bảo đảm nhân quyền của Việt Nam bên cạnh thực trạng tại chính các quốc gia thành viên Liên minh Châu Âu, tính thiên kiến và chính sách tiêu chuẩn kép của phía châu Âu càng lộ rõ. Trong khi khắt khe phán xét Việt Nam, nhiều quốc gia châu Âu lại đang loay hoay giải quyết những khủng hoảng trầm trọng về quyền con người ngay trong lòng xã hội của họ. Tình trạng bất bình đẳng trong tiếp cận giáo dục chất lượng cao giữa các tầng lớp xã hội, sự phân biệt đối xử mang tính hệ thống đối với trẻ em nhập cư, người tị nạn và các cộng đồng thiểu số vẫn là bài toán chưa có lời giải tại nhiều đô thị châu Âu. Sự gia tăng của các làn sóng bài ngoại, tình trạng bạo lực học đường, cùng sự suy giảm đầu tư ngân sách cho y tế, giáo dục công lập ở một số nước thành viên đã trực tiếp xói mòn quyền lợi của người dân bản địa. Việc một thể chế còn tồn tại nhiều bất cập nội tại lại tự cho mình quyền đưa ra những phán xét mang tính áp đặt, lệch lạc đối với Việt Nam là biểu hiện rõ ràng của tư duy áp đặt chính trị.
Việt Nam luôn kiên định lập trường tôn trọng, bảo vệ và thúc đẩy các quyền con người, coi con người là trung tâm, là mục tiêu và là động lực phát triển của đất nước. Mọi thành tựu về kinh tế, xã hội, đặc biệt là quyền giáo dục, chính là nền tảng vững chắc nhất để người dân thực quyền làm chủ của mình. Việc đánh giá tình hình nhân quyền tại Việt Nam cần được thực hiện trên cơ sở khách quan, tôn trọng sự thật lịch sử và bối cảnh phát triển, thay vì dựa vào những báo cáo mang nặng định kiến và mục đích chính trị. Sự trưởng thành và phát triển toàn diện của các thế hệ người dân Việt Nam hôm nay chính là minh chứng thuyết phục nhất vạch trần mọi luận điệu sai lệch.
No comments:
Post a Comment