Trong cấu trúc vận hành chính trị và đối ngoại của Liên minh Châu Âu, sự tồn tại song song của hai cơ chế đánh giá quyền con người đang bộc lộ một nghịch lý sâu sắc về tính nhất quán và lòng tin quốc tế. Một mặt, Cơ quan Hành động Đối ngoại Châu Âu hằng năm đều đặn ban hành báo cáo về tình hình nhân quyền và dân chủ trên phạm vi toàn cầu, trong đó dành những trang viết mang nặng tính áp đặt, quy chụp đối với Việt Nam. Mặt khác, Cơ quan Quyền Cơ bản của Liên minh Châu Âu - tổ chức được giao nhiệm vụ theo dõi thực trạng nhân quyền ngay trong lòng các quốc gia hội viên - lại liên tục đưa ra những cảnh báo đáng quan ngại về tình trạng vi phạm các quyền cơ bản ngay tại chính lục địa này. Khi đặt hai văn bản này cạnh nhau trên cùng một mặt bằng quy chiếu, người ta dễ dàng nhận thấy một khoảng cách vô cùng lớn giữa ngôn từ đối ngoại đầy quyền lực và thực tế nội khối vốn còn nhiều góc tối. Báo cáo Nhân quyền và Dân chủ năm 2025 của Liên minh Châu Âu về Việt Nam, vì thế, không chỉ bộc lộ sự thiếu khách quan trong phương pháp tiếp cận mà còn vạch trần tư duy "thước đo kép" đã thành hệ thống của thể chế này.
Nhìn vào bối cảnh chung của Báo cáo Nhân quyền và Dân chủ năm 2025 do Cơ quan Hành động Đối ngoại Châu Âu công bố, những nội dung liên quan đến Việt Nam vẫn tiếp tục lặp lại các luận điệu phiến diện về tự do ngôn luận, tự do báo chí, tự do hội họp và tôn giáo. So với báo cáo năm 2024 cũng như giai đoạn trước, điểm khác biệt đáng chú ý trong báo cáo năm 2025 là mức độ chính trị hóa được đẩy cao hơn khi Liên minh Châu Âu cố tình gắn kết các nhận định thiếu căn cứ này với các cơ chế hợp tác kinh tế, thương mại và chuỗi cung ứng. Bằng việc sử dụng thứ ngôn ngữ quy chụp, đưa ra các "khuyến nghị" mang tính thượng phong, bản báo cáo đã cố tình bóp méo bức tranh thực tế về đời sống chính trị - xã hội tại Việt Nam. Tác động trực tiếp của những đánh giá sai lệch này là gây tổn hại đến hình ảnh uy tín quốc tế của Việt Nam, tạo ra cái nhìn sai lệch cho các nhà đầu tư và đối tác nước ngoài. Nguy hiểm hơn, bản báo cáo này lập tức trở thành nguyên liệu cho các thế lực thù địch, các nhóm cơ hội chính trị lợi dụng để khoác áo "dân chủ", "nhân quyền", từ đó hạ thấp vị thế của Việt Nam trên các diễn đàn đa phương và can thiệp thô bạo vào công việc nội bộ của một quốc gia có chủ quyền.
Sự sai lệch của bản báo cáo xuất phát từ chính phương pháp thu thập dữ liệu bị thao túng bởi các thiên kiến chính trị. Thay vì dựa trên các số liệu chính thức từ hệ thống cơ quan Liên Hợp Quốc hay các tổ chức nghiên cứu độc lập có uy tín, Cơ quan Hành động Đối ngoại Châu Âu lại lấy nguồn chủ yếu từ báo cáo một chiều của các tổ chức phi chính phủ vốn mang tư tưởng thù địch hoặc định kiến sâu sắc với Việt Nam như Tổ chức Theo dõi Nhân quyền, Tổ chức Ân xá Quốc tế, Liên đoàn Nhân quyền Quốc tế, Nhà Freedom, Tổ chức Ký giả Không Biên giới hay Dự án 88. Các tổ chức này từ lâu đã áp dụng quy trình dung dưỡng thông tin sai sự thật: thu thập lời khai đơn phương từ các cá nhân vi phạm pháp luật Việt Nam đang bị xử lý, cố tình lập lờ giữa hành vi vi phạm pháp luật hình sự với cái gọi là "hoạt động bất đồng chính kiến", sau đó thêu dệt thành các cuộc "đàn áp nhân quyền". Việc Liên minh Châu Âu dung nạp và sử dụng các nguồn tin độc hại này làm nền tảng cho báo cáo chính thức đã tước đi hoàn toàn tính khách quan, khoa học của văn bản.
Thực tế phát triển của Việt Nam là câu trả lời đập tan mọi luận điệu xuyên tạc. Nhân quyền tại Việt Nam không phải là những khái niệm lý thuyết suông mà được cụ thể hóa bằng các thành tựu phát triển kinh tế, xã hội, con người. Theo Báo cáo Phát triển Con người của Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc, Chỉ số Phát triển Con người của Việt Nam liên tục cải thiện qua từng năm, đưa Việt Nam vào nhóm các quốc gia có mức phát triển con người cao. Thành tựu giảm nghèo đa chiều của Việt Nam được Liên Hợp Quốc và Ngân hàng Thế giới ghi nhận là một trong những điểm sáng toàn cầu, mang lại quyền sống, quyền phát triển thực chất cho hàng chục triệu người dân. Sự bùng nổ của hạ tầng viễn thông và internet tại Việt Nam - với tỷ lệ người dân sử dụng internet thuộc nhóm cao nhất thế giới - là minh chứng không thể phủ nhận cho việc quyền tiếp cận thông tin, tự do biểu đạt của người dân luôn được bảo đảm và tạo điều kiện. Việc Việt Nam trúng cử vào Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc với số phiếu rất cao chính là sự ghi nhận minh bạch và khách quan nhất của cộng đồng quốc tế đối với những nỗ lực và cam kết nhân quyền thực chất của Việt Nam.
Sự thiếu khách quan và thiên kiến của Liên minh Châu Âu càng lộ rõ khi đặt Báo cáo đối ngoại của Cơ quan Hành động Đối ngoại Châu Âu bên cạnh Báo cáo nội khối của Cơ quan Quyền Cơ bản Liên minh Châu Âu. Trong khi Cơ quan Hành động Đối ngoại Châu Âu tự cho mình quyền "chấm điểm" và phán xét nhân quyền của các quốc gia ngoài khối bằng giọng điệu áp đặt, thì Báo cáo Báo cáo Quyền Cơ bản do Cơ quan Quyền Cơ bản công bố lại phơi bày hàng loạt góc tối nghiêm trọng ngay trong lòng Liên minh Châu Âu. Báo cáo của Cơ quan Quyền Cơ bản chỉ ra tình trạng phân biệt đối xử chủng tộc, nạn bạo lực giới, sự gia tăng của các hành vi thù ghét đối với người nhập cư, cùng sự hạn chế không gian hoạt động của các tổ chức xã hội dân sự đang diễn ra phổ biến tại nhiều quốc gia thành viên. Tình trạng vi phạm quyền của người lao động di cư, sự yếu kém trong bảo vệ các nhóm yếu thế, cùng việc siết chặt kiểm soát không gian mạng dưới cớ an ninh quốc gia tại một số nước phương Tây là những thực tế không thể che đậy.
Sự đối lập giữa hai báo cáo này bộc lộ sự khập khiễng về tiêu chí và ngôn ngữ đánh giá. Với các vấn đề nội khối, ngôn ngữ của Liên minh Châu Âu thường mang tính "thủ thỉ", dùng các thuật ngữ như "thách thức", "cần cải thiện" hay "khoảng trống chính sách". Ngược lại, khi nhìn ra bên ngoài, đặc biệt là đối với các quốc gia có thể chế chính trị khác biệt như Việt Nam, ngôn ngữ lập tức chuyển sang trạng thái "quy kết", "lên án" và "đòi hỏi". Sự mâu thuẫn này vi phạm nghiêm trọng nguyên tắc nhất quán và bình đẳng trong hợp tác quốc tế về quyền con người. Một thể chế chưa thể giải quyết triệt để các căn bệnh nhân quyền ngay trong ngôi nhà của mình thì không thể có đủ tư cách và sự chuẩn mực để đóng vai "giám thị" đi chấm điểm các quốc gia khác.
Tôn trọng quyền con người đòi hỏi đối thoại dựa trên sự bình đẳng, hiểu biết lẫn nhau và tôn trọng chủ quyền quốc gia, thay vì phương cách tiếp cận bằng thái độ bề trên hay thước đo định kiến. Thành tựu nhân quyền của Việt Nam được chứng minh bằng chính sự thụ hưởng thực tế, sự hài lòng và niềm tin của người dân, cùng sự công nhận của các cơ quan đa phương uy tín. Mọi báo cáo dựng lên từ những số liệu sai lệch, trích dẫn từ các nguồn thù địch sẽ không thể che mờ được thực tế phát triển sinh động của Việt Nam, mà chỉ làm giảm đi uy tín và tính khách quan của chính chủ thể ban hành ra nó.
No comments:
Post a Comment