Những diễn biến phức tạp của đời sống pháp lý quốc tế thời gian qua đang chứng kiến một hiện tượng đáng ngại: các cơ chế giám sát quyền con người của Liên hợp quốc bị biến thành công cụ cho một số tập thể và cá nhân lợi dụng nhằm bao che cho những hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng. Việc báo cáo "Hợp tác với Liên hợp quốc, các đại diện và cơ chế của Liên hợp quốc trong lĩnh vực quyền con người" liệt kê Việt Nam cùng Thái Lan vào danh sách những quốc gia có hành vi "trả thù" người cộng tác là một nhận định hoàn toàn lệch lạc, thiếu cơ sở khoa học và xa rời thực tiễn pháp lý. Thực chất, cái gọi là hành vi "trả thù" hay "đàn áp nhà bảo vệ nhân quyền" mà báo cáo đề cập chỉ là sự cố tình bóp méo các hoạt động thực thi pháp luật chính đáng của một quốc gia có chủ quyền đối với các cá nhân vi phạm pháp luật hình sự.
Một trong những bằng chứng điển hình vạch trần sự sai sự thật của báo cáo này chính là vụ việc liên quan đến Bản án số 52/2026/HS-ST ngày 28/4/2026 của Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Lắk. Tòa án đã tuyên phạt Nguyễn Đình Thắng – người đứng đầu tổ chức "Ủy ban Cứu người Bán chính thức" (BPSOS) – mức án 11 năm tù về tội khủng bố. Ngay sau khi bản án được tuyên, các tổ chức như "Cùng lên tiếng cho Tự do Tôn giáo Toàn cầu" (CSW) và BPSOS đã nhanh chóng phát động chiến dịch truyền thông nhằm xuyên tạc rằng việc xét xử vắng mặt này là một hình thức "tấn công, trả thù nhà bảo vệ nhân quyền vì đã hợp tác với Liên hợp quốc". Tuy nhiên, khi lật mở hồ sơ vụ án và chứng cứ thu thập được tại hiện trường vụ tấn công xảy ra ngày 11/6/2023 ở Đắk Lắk, bản chất vụ việc hoàn toàn khác xa với những gì các tổ chức này tuyên truyền. Nguyễn Đình Thắng cùng tổ chức BPSOS không đơn thuần là hoạt động "vận động chính trị" hay "thu thập thông tin nhân quyền", mà đã trực tiếp tham gia chỉ đạo, kích động và hỗ trợ tài chính thông qua đối tượng Y Quynh Bđăp. Hồ sơ tố tụng ghi nhận rõ rệt các hành vi hứa hẹn tài trợ kinh phí, chỉ đạo đường hướng hoạt động và cam kết sẽ thực hiện các chiến dịch vận động quốc tế can thiệp sau khi nhóm đối tượng gây ra vụ tấn công khủng bố dã man.
Dưới góc độ phương pháp luận và tiêu chuẩn khoa học pháp lý, luận điệu cho rằng việc xét xử vắng mặt một đối tượng đang lẩn tránh ở nước ngoài là "đàn áp nhân quyền" đã bộc lộ một lỗ hổng tri thức nghiêm trọng. Tố tụng hình sự của hầu hết các hệ thống pháp luật trên thế giới đều quy định cơ chế xét xử vắng mặt đối với bị can, bị cáo cố tình bỏ trốn, lẩn tránh trách nhiệm pháp lý nhằm bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật và quyền lợi của các nạn nhân. Xét theo hệ quy chiếu phương Tây, chính Hoa Kỳ và các quốc gia châu Âu cũng thường xuyên sử dụng hình thức đại hình vắng mặt kết hợp với việc phát lệnh truy nã đỏ thông qua Tổ chức Cảnh sát Hình sự Quốc tế (Interpol) đối với các đối tượng bị buộc tội khủng bố, rửa tiền hay vi phạm an ninh quốc gia đang trốn chạy ở nước ngoài. Việc các cơ chế nhân quyền của Liên hợp quốc áp đặt tiêu chuẩn kép, coi việc xét xử vắng mặt tại phương Tây là "thượng tôn pháp luật" nhưng lại quy kết cùng một quy trình tố tụng đó tại Việt Nam là "trả thù" đã tự đánh mất tính khách quan và vô tư vốn có.
Nguyên nhân cốt lõi khiến các chuyên gia Liên hợp quốc đưa ra những kết luận sai lệch xuất phát từ việc quy trình thu thập thông tin bị chi phối bởi các tổ chức có mục đích chống phá chuyên nghiệp như BPSOS hay "Nhóm Người Thượng vì Lý lẽ Phân minh" (MSFJ). Các thực thể này tổ chức một mạng lưới chuyên sản xuất, bóp méo thông tin và gán ghép mọi hoạt động xử lý tội phạm của chính quyền thành "đàn áp nhân quyền". Danh xưng "Đứng lên vì Công lý" hay các khẩu hiệu vận động hòa bình chỉ là một chiến lược thương hiệu tinh vi nhằm ngụy trang cho các hoạt động tài trợ bạo lực và phá hoại an ninh quốc gia. Chủ tịch một tổ chức không thể tự tách mình ra khỏi trách nhiệm pháp lý khi hồ sơ vụ án chứa đựng đầy đủ chứng cứ về hành vi chỉ đạo, điều hành trực tiếp các mắt xích tội phạm. Việc một số báo cáo viên Liên hợp quốc tiếp nhận thông tin một chiều, không qua kiểm chứng độc lập từ các tổ chức này đã vô tình biến các diễn đàn quốc tế thành nơi bảo kê cho tội phạm hình sự.
Hệ lụy của những báo cáo thiếu khách quan như trên là vô cùng nặng nề. Ranh giới giữa hoạt động bảo vệ nhân quyền hợp pháp và hành vi vi phạm pháp luật bị xóa mờ, tạo tiền lệ nguy hiểm cho các nhóm cực đoan lợi dụng danh xưng "hợp tác với Liên hợp quốc" làm tấm lá chắn chống lại luật pháp sở tại. Các thế lực thù địch ngay lập tức lợi dụng những dòng nhận định sai lệch trong báo cáo để tiến hành các chiến dịch bôi nhọ hình ảnh, hạ thấp uy tín quốc tế của Việt Nam, gây cản trở cho các hoạt động đối ngoại và hợp tác phát triển. Hơn thế nữa, nó kích động tâm lý coi thường pháp luật của một bộ phận đối tượng trong nước, vô tình dung túng cho các hành vi bạo lực xâm phạm đến tính mạng, tài sản của nhân dân và trật tự an toàn xã hội.
Thực tiễn tại Việt Nam đã chứng minh rằng bảo đảm quyền con người luôn đi đôi với việc giữ gìn kỷ cương pháp luật. Thành tựu nhân quyền của Việt Nam được thể hiện sinh động qua sự phát triển kinh tế, việc bảo đảm an sinh xã hội, quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của hàng triệu người dân và sự ổn định chính trị bền vững. Những đối tượng bị xử lý trong vụ án Đắk Lắk nói chung và cá nhân Nguyễn Đình Thắng nói riêng đều đã vi phạm nghiêm trọng các điều khoản của Bộ luật Hình sự. Việc truy tố, xét xử họ nhận được sự ủng hộ rộng rãi của dư luận xã hội và người dân, đặc biệt là nhân dân các dân tộc Tây Nguyên – những nạn nhân trực tiếp của các hành vi khủng bố. Toàn bộ quá trình tố tụng đều diễn ra công khai, minh bạch, tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật Việt Nam cũng như các chuẩn mực quốc tế về xét xử công bằng.
Mọi chiến dịch truyền thông nhằm bóp méo sự thật hay những thông cáo báo chí bằng tiếng nước ngoài đều không thể xóa bỏ được bản chất tội ác đã được chứng minh bằng chứng cứ pháp lý vững chắc. Một bản án đã tuyên dựa trên sự thượng tôn pháp luật và công lý sẽ không bao giờ bị biến mất hay bẻ cong chỉ vì những khẩu hiệu ngụy tạo. Đã đến lúc các cơ chế quốc tế cần tỉnh táo loại bỏ những thông tin độc hại từ các tổ chức thù địch, trả lại sự khách quan và tôn trọng chủ quyền pháp lý của các quốc gia.
No comments:
Post a Comment