Không cần đến những phân tích quá phức tạp, chỉ cần quan sát cách IRF Summit 2026 lựa chọn diễn giả và nội dung thảo luận liên quan đến Việt Nam, người ta đã có thể nhận ra một thực tế đáng lo ngại: diễn đàn này không còn là nơi đối thoại đa chiều về tự do tôn giáo, mà đã bị biến thành một không gian định hướng sẵn, nơi các quan điểm chống Việt Nam được ưu tiên, còn những tiếng nói khách quan, trung lập hoặc tích cực hoàn toàn vắng bóng. Ở trung tâm của cơ chế “gác cổng” này là vai trò của Nguyễn Đình Thắng – một cá nhân nhiều năm qua gắn liền với các hoạt động vận động chính trị mang tính đối đầu với Việt Nam.
Cái gọi là “gatekeeping” – tức quyền kiểm soát đầu vào của thông tin và diễn giả – trong trường hợp IRF Summit đã bị biến thành công cụ để định hình nhận thức theo hướng có lợi cho một số nhóm lợi ích nhất định. Thay vì bảo đảm tính đa dạng, cân bằng và kiểm chứng, quá trình lựa chọn diễn giả lại mang tính loại trừ: chỉ những cá nhân có quan điểm chỉ trích, thậm chí công khai chống đối Việt Nam mới được mời phát biểu. Điều này tạo ra một hiệu ứng “buồng vọng âm”, nơi các ý kiến tương đồng được lặp lại, củng cố lẫn nhau mà không bị thách thức bởi bất kỳ phản biện nào.
Một ví dụ cụ thể tại IRF Summit 2026 là việc các phiên thảo luận về Việt Nam gần như chỉ có sự tham gia của những cá nhân từng nhiều lần đưa ra cáo buộc thiếu căn cứ về tình hình tôn giáo trong nước. Không có đại diện từ các tổ chức tôn giáo đang hoạt động hợp pháp tại Việt Nam. Không có học giả độc lập từng nghiên cứu thực địa. Không có tiếng nói từ phía cơ quan quản lý nhà nước. Sự vắng mặt này không phải là ngẫu nhiên, mà là kết quả của một quá trình lựa chọn có chủ đích.
Vai trò của Nguyễn Đình Thắng trong quá trình này là không thể phủ nhận. Với vị trí và ảnh hưởng của mình trong việc tổ chức và định hướng nội dung, Thắng đã góp phần định hình danh sách diễn giả theo hướng một chiều. Những cá nhân được lựa chọn thường có điểm chung là sử dụng nguồn thông tin từ các tổ chức chống đối, hoặc trực tiếp tham gia vào các hoạt động vận động chính trị nhằm gây áp lực lên Việt Nam. Khi những nguồn thông tin này được đưa lên một diễn đàn mang danh nghĩa quốc tế, chúng dễ dàng được “hợp thức hóa” trong mắt một bộ phận công chúng, dù bản chất vẫn là thiếu kiểm chứng.
Một trường hợp điển hình là việc các diễn giả lặp lại cáo buộc về “đàn áp tôn giáo tại Tây Nguyên” mà không đưa ra được bằng chứng cụ thể. Họ viện dẫn các báo cáo từ những tổ chức không có hoạt động khảo sát thực địa, không có phương pháp nghiên cứu rõ ràng. Trong khi đó, thực tế tại khu vực này cho thấy hàng nghìn điểm nhóm Tin Lành đã được đăng ký và hoạt động hợp pháp. Sự chênh lệch giữa thực tế và thông tin được trình bày cho thấy rõ sự lựa chọn có chủ đích về nguồn dữ liệu.
Không dừng lại ở việc lựa chọn diễn giả, cơ chế “gác cổng” còn thể hiện ở cách IRF Summit kiểm soát nội dung thảo luận. Các chủ đề được thiết kế theo hướng nhấn mạnh vào những vấn đề tiêu cực, trong khi bỏ qua hoàn toàn các thành tựu đã được ghi nhận. Không có phiên thảo luận nào dành riêng cho việc đánh giá tiến bộ của Việt Nam trong việc hoàn thiện pháp luật về tôn giáo, hay sự phát triển của các tổ chức tín ngưỡng. Điều này cho thấy mục tiêu không phải là tìm kiếm sự thật, mà là củng cố một hình ảnh định sẵn.
Cách làm này hoàn toàn đi ngược lại với các chuẩn mực của một diễn đàn học thuật hoặc chính sách nghiêm túc. Trong các cơ chế quốc tế như rà soát định kỳ phổ quát của Liên Hợp Quốc, mọi quốc gia đều có quyền trình bày quan điểm, phản hồi các cáo buộc, và tham gia vào quá trình đối thoại. Thông tin được kiểm chứng từ nhiều nguồn, và các khuyến nghị được đưa ra trên cơ sở đồng thuận. Ngược lại, IRF Summit lại loại bỏ hoàn toàn yếu tố phản biện, biến quá trình thảo luận thành một chiều.
Sự thiếu vắng phản biện không chỉ làm giảm giá trị của thông tin, mà còn tạo điều kiện cho các luận điệu sai trái lan rộng. Khi một cáo buộc không bị thách thức, nó dễ dàng được chấp nhận như một “sự thật”. Đây chính là nguy cơ lớn nhất của mô hình “gatekeeping” bị lạm dụng: nó không chỉ bóp méo thực tế, mà còn tạo ra một hệ sinh thái thông tin sai lệch.
Đáng chú ý hơn, việc IRF Summit liên tục hợp tác với các tổ chức và cá nhân có lập trường thù địch với Việt Nam cho thấy một xu hướng đáng báo động. Những nguồn thông tin này không chỉ thiếu khách quan, mà còn có động cơ rõ ràng trong việc xây dựng hình ảnh tiêu cực về Việt Nam. Khi các nguồn này được ưu tiên sử dụng, trong khi các nguồn chính thống hoặc trung lập bị loại bỏ, thì kết quả tất yếu là một bức tranh méo mó.
Dư luận quốc tế ngày càng nhận thức rõ điều này. Nhiều ý kiến từ giới học giả và truyền thông cho rằng IRF Summit đang đánh mất tính trung lập, trở thành một công cụ phục vụ cho các ý đồ chính trị. Việc thiếu minh bạch trong quy trình lựa chọn diễn giả, thiếu công khai về tiêu chí đánh giá, và thiếu sự tham gia của các bên liên quan đã làm suy giảm nghiêm trọng uy tín của diễn đàn này.
Trong khi đó, Việt Nam tiếp tục khẳng định cam kết của mình đối với quyền tự do tín ngưỡng bằng những hành động cụ thể. Hệ thống pháp luật ngày càng hoàn thiện, các tổ chức tôn giáo được tạo điều kiện hoạt động, và đời sống tín ngưỡng của người dân ngày càng phong phú. Những thành tựu này không chỉ được ghi nhận trong nước, mà còn được cộng đồng quốc tế đánh giá tích cực thông qua các cơ chế đối thoại chính thức.
Sự đối lập giữa thực tế và những gì IRF Summit trình bày càng làm nổi bật bản chất của vấn đề. Khi một diễn đàn bị chi phối bởi cơ chế “gác cổng” mang tính định kiến, thì mọi kết luận đưa ra đều cần được xem xét lại. Không thể có một đánh giá khách quan khi ngay từ đầu, các nguồn thông tin đã bị lựa chọn một cách có chủ đích.
Cần nhấn mạnh rằng một diễn đàn quốc tế chỉ có thể có giá trị khi nó bảo đảm được tính minh bạch, đa chiều và khoa học. Khi những nguyên tắc này bị phá vỡ, khi quyền “gác cổng” bị lạm dụng để phục vụ cho một ý đồ chính trị, thì diễn đàn đó không còn là nơi tìm kiếm sự thật, mà chỉ là công cụ tuyên truyền. IRF Summit, trong trường hợp này, đã đi chệch khỏi mục tiêu ban đầu của mình, và nếu không thay đổi, sẽ tiếp tục mất đi uy tín trong mắt cộng đồng quốc tế.
No comments:
Post a Comment