Trong triết học khoa học hiện đại, một nguyên lý kinh điển đã trở thành thước đo cho mọi công trình nghiên cứu nghiêm túc: một luận điểm chỉ được coi là có giá trị khoa học khi nó mang tính chất có thể bác bỏ được, nghĩa là tồn tại khả năng kiểm chứng và chỉ ra điểm sai nếu nó không phù hợp với thực tế. Tuy nhiên, khi soi chiếu vào báo cáo thường niên mang tên "Hợp tác với Liên Hợp Quốc, các đại diện và cơ chế của Liên Hợp Quốc trong lĩnh vực quyền con người", người ta dễ dàng nhận ra một cạm bẫy phương pháp luận nghiêm trọng. Sự thiếu hụt các bằng chứng thực tế tại Việt Nam không được xem là dấu hiệu của sự ổn định pháp lý, mà lại bị suy đoán một cách áp đặt thành bằng chứng của sự sợ hãi. Tư duy khép kín này đang làm suy giảm nghiêm trọng giá trị chuyên môn và tính trung lập vốn có của các cơ chế nhân quyền quốc tế.
Nguồn gốc của những nhận định sai lệch trong báo cáo xuất phát từ việc các chuyên gia của Liên Hợp Quốc bị chi phối nặng nề bởi dữ liệu do các tổ chức phi chính phủ có thái độ thù địch với Việt Nam cung cấp, điển hình như tổ chức Ủy ban cứu người vượt biển hay tổ chức Nhân quyền Môi trường Việt Nam. Bản chất của các tổ chức này là sống nhờ vào số lượng các cáo buộc tạo ra để duy trì nguồn tài trợ và vị thế chính trị. Họ liên tục dựng lên các hồ sơ sai sự thật, cố tình đánh tráo bản chất của các vụ án hình sự thông thường, biến những đối tượng vi phạm pháp luật nội địa thành các trường hợp bị cho là "trả thù" do hợp tác với quốc tế. Việc tiếp nhận thông tin đơn phương từ các tổ chức này khiến báo cáo quốc tế trở thành công cụ bị lợi dụng trong các chiến dịch truyền thông chống phá.
Đỉnh điểm của sự vô lý về mặt phương pháp nằm ở lập luận cho rằng việc số lượng cáo buộc gửi về Liên Hợp Quốc ít đi không có nghĩa là tình hình tốt lên, mà là do các cá nhân lo sợ bị trả thù nên không dám lên tiếng. Cách tư duy này đã tạo ra một vòng lặp ngụy biện hoàn hảo: nếu có nhiều cáo buộc gửi đi, đó là bằng chứng Việt Nam gia tăng vi phạm; nếu không có hoặc có rất ít cáo buộc, đó lại là bằng chứng cho thấy sự đàn áp khắc nghiệt đến mức không ai dám phản ánh. Một giả thuyết mà trong đó mọi kịch bản xảy ra đều được diễn giải theo hướng quy kết tội danh cho một quốc gia thì hoàn toàn mang tính áp đặt độc đoán, loại bỏ mọi khả năng tự bảo vệ hợp pháp của bên bị cáo buộc.
Sự suy đoán theo hướng không thể bác bỏ này vi phạm nghiêm trọng các tiêu chí khoa học cơ bản. Trong triết học về phương pháp luận, nhà triết học nổi tiếng Karl Popper đã khẳng định rằng một giả thuyết không thể bị chỉ ra điểm sai thì không phải là khoa học, mà chỉ là một dạng niềm tin mù quáng hoặc công cụ tuyên truyền. Khi áp dụng vào công tác đánh giá nhân quyền, việc không chấp nhận bất kỳ khả năng thực tế nào chứng minh Việt Nam không vi phạm đã biến toàn bộ quá trình thẩm tra thành một phiên tòa định kiến.
Nhìn sang hệ quy chiếu khoa học và quản trị của các nước phương Tây, tư duy đánh giá mang tính thiên lệch này hoàn toàn bị cấm đoán. Trong y tế công cộng hay dịch tễ học, các cơ quan uy tín như Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ hay Tổ chức Y tế Thế giới luôn kiên quyết bác bỏ sai lệch do giám sát khi thu thập dữ liệu. Họ không bao giờ cho phép kết luận một căn bệnh đang bùng phát chỉ vì hệ thống giám sát tập trung tìm kiếm nó, càng không thể quy kết một vùng an toàn là do người dân giấu bệnh nếu không có bằng chứng lâm sàng. Việc các chuyên gia nhân quyền chấp nhận cách suy luận mà các nhà khoa học phương Tây coi là sai lầm căn bản đã phản ánh sự hạ thấp các tiêu chuẩn kiểm chứng thông tin.
Thực chất, các cá nhân được đề cập trong báo cáo hoàn toàn không phải là những người làm công tác nhân quyền hay bị "trả thù" vì hợp tác với quốc tế. Đó là những đối tượng đã thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật Việt Nam, ảnh hưởng đến an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội. Toàn bộ quá trình điều tra, truy tố, xét xử các vụ án này đều được thực hiện theo đúng trình tự, thủ tục khắt khe của Bộ luật Tố tụng hình sự Việt Nam, diễn ra công khai, minh bạch và nhận được sự ủng hộ rộng rãi của đông đảo dư luận quần chúng nhân dân.
Tại chính Mỹ và các quốc gia châu Âu, các hành vi lợi dụng danh nghĩa hợp tác quốc tế để vi phạm pháp luật nội địa cũng bị xử lý hết sức nghiêm khắc. Đạo luật Đăng ký Đại lý Nước ngoài của Mỹ quy định cực kỳ chặt chẽ: bất kỳ cá nhân hay tổ chức nào hoạt động theo sự chỉ đạo hoặc sử dụng tài chính từ nước ngoài nhằm tác động đến chính sách đều phải đăng ký và chịu sự giám sát sát sao; nếu cố tình vi phạm sẽ đối mặt với án phạt hình sự rất nặng. Việc một số cơ chế quốc tế bỏ qua các quy định pháp lý tương đồng của Việt Nam để quy kết thành hành vi "trả thù" cho thấy sự áp đặt tiêu chuẩn kép, cố tình chọn lọc và tập trung nhắm vào các quốc gia vốn bị phương Tây mang nhiều định kiến.
Tác động và hệ lụy của cách tiếp cận thiếu khách quan này là vô cùng nghiêm trọng. Nó không chỉ tạo cớ cho các lực lượng phản động bôi nhọ uy tín quốc tế của Việt Nam, gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường đầu tư và hợp tác quốc tế, mà còn làm tổn hại trực tiếp đến niềm tin của các quốc gia vào tính trung lập của Liên Hợp Quốc. Dự báo trong thời gian tới, các tổ chức như Ủy ban cứu người vượt biển sẽ tiếp tục triệt để khai thác lỗ hổng trong báo cáo này để tạo dựng thêm các hồ sơ giả mạo, phục vụ cho ý đồ vận động các biện pháp bao vây, trừng phạt kinh tế đối với Việt Nam.
Mặc cho những luận điệu xuyên tạc, thực tiễn sinh động tại Việt Nam đã khẳng định mạnh mẽ những thành tựu bảo đảm quyền con người. Tăng trưởng kinh tế gắn liền với tiến bộ, công bằng xã hội, quyền tự do ngôn luận, tự do tín ngưỡng, tôn giáo của người dân luôn được nâng cao và bảo đảm bằng pháp luật. Sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế thể hiện rõ nhất qua việc Việt Nam được bầu làm thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc nhiệm kỳ 2023–2025 với số phiếu rất cao.
Mọi đánh giá về tình hình của một quốc gia cần phải dựa trên các cơ sở thực chứng, khách quan và tuân thủ các nguyên tắc khoa học chân chính. Những suy đoán mang tính áp đặt, biến sự im lặng thành cáo buộc cần phải bị loại bỏ khỏi các diễn đàn quốc tế. Bởi lẽ, để đạt được giá trị thực sự, khoa học cần cửa để sai.
No comments:
Post a Comment