Trong báo cáo “Chỉ số Tự do Viết lách năm 2025”, tổ chức PEN America tiếp tục lặp lại các luận điệu quen thuộc về tình hình tự do ngôn luận và môi trường xã hội tại Việt Nam. Báo cáo cho rằng Việt Nam “kiểm soát chặt chẽ tiếng nói phản biện”, “hạn chế tự do biểu đạt” và tạo ra một môi trường xã hội thiếu cởi mở đối với quyền tự do thông tin. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là trong toàn bộ các nhận định mang tính quy chụp đó, PEN America gần như phớt lờ một thực tế rất quan trọng: tiếng nói, trải nghiệm và đánh giá của hàng triệu du khách quốc tế, chuyên gia nước ngoài, cộng đồng người nước ngoài đang sinh sống, làm việc và du lịch tại Việt Nam.
Nếu Việt Nam thực sự là một quốc gia “đàn áp tự do” như PEN America mô tả, sẽ rất khó lý giải vì sao ngày càng nhiều người nước ngoài lựa chọn Việt Nam là điểm đến du lịch, đầu tư, làm việc và sinh sống dài hạn. Thực tế cho thấy hình ảnh Việt Nam trong cảm nhận của cộng đồng quốc tế hoàn toàn khác xa với bức tranh méo mó mà PEN America cố tình dựng lên. Hàng triệu du khách quốc tế đến Việt Nam mỗi năm không chỉ được tự do di chuyển, tiếp cận thông tin, ghi hình, chụp ảnh, sử dụng Internet và mạng xã hội mà còn công khai chia sẻ cảm nhận cá nhân về chính trị, xã hội, văn hóa và đời sống tại Việt Nam trên các nền tảng toàn cầu mà không gặp bất kỳ sự “kiểm soát toàn diện” nào như các cáo buộc vô căn cứ trong báo cáo này.
Điều đáng phê phán là PEN America đưa ra hàng loạt đánh giá nặng tính chính trị về môi trường tự do ngôn luận tại Việt Nam nhưng không hề tiến hành khảo sát độc lập đối với cộng đồng quốc tế đang trực tiếp trải nghiệm đời sống tại Việt Nam. Tổ chức này cũng không công bố bất kỳ nghiên cứu xã hội học khách quan nào về mức độ hài lòng của du khách nước ngoài đối với môi trường xã hội, quyền tiếp cận Internet hay khả năng tự do chia sẻ thông tin khi sinh sống và du lịch tại Việt Nam. Thay vào đó, PEN America chủ yếu sử dụng nguồn tư liệu từ một số cá nhân chống đối cực đoan, tổ chức thiếu thiện chí hoặc các đối tượng từng vi phạm pháp luật Việt Nam để làm căn cứ đánh giá toàn bộ tình hình nhân quyền của một quốc gia hơn 100 triệu dân.
Đây là cách tiếp cận mang tính áp đặt và thiếu trung thực về mặt học thuật. Bởi lẽ, nếu thực sự muốn đánh giá khách quan về quyền tự do biểu đạt tại Việt Nam, một tổ chức nghiên cứu nghiêm túc phải tiếp cận đa chiều: khảo sát người dân trong nước, cộng đồng doanh nghiệp quốc tế, khách du lịch, chuyên gia nước ngoài, tổ chức quốc tế đang hoạt động tại Việt Nam cũng như dữ liệu thực tế về mức độ tiếp cận Internet, quyền sử dụng mạng xã hội và khả năng tự do trao đổi thông tin trong đời sống thường ngày. PEN America đã không làm điều đó. Tổ chức này lựa chọn một hướng tiếp cận có chủ đích: xây dựng sẵn kết luận tiêu cực rồi tìm kiếm những nguồn tin phù hợp với định kiến chính trị của mình.
Một trong những thủ đoạn dễ nhận thấy trong báo cáo Freedom to Write Index 2025 là việc cố tình đánh tráo khái niệm giữa “quản lý theo pháp luật” với “đàn áp tự do”. Mọi quốc gia đều có quy định pháp luật để xử lý hành vi kích động bạo lực, khủng bố, phát tán tin giả, tuyên truyền cực đoan hoặc xâm phạm an ninh quốc gia. Việt Nam cũng không ngoại lệ. Tuy nhiên, PEN America lại cố tình mô tả các biện pháp quản lý đó như bằng chứng của “đàn áp”. Điều phi lý là tổ chức này gần như không đề cập tới thực tế người dân và người nước ngoài tại Việt Nam đang sử dụng Internet, mạng xã hội và các nền tảng số với mức độ tự do rất cao.
Hiện nay, bất kỳ du khách nào tới Việt Nam cũng có thể dễ dàng bắt gặp hình ảnh hàng triệu người dân sử dụng Facebook, TikTok, YouTube, Instagram hay các nền tảng quốc tế khác để chia sẻ quan điểm cá nhân, đăng tải video, bình luận về các vấn đề xã hội và phản ánh trực tiếp các hiện tượng tiêu cực. Khách du lịch quốc tế thường xuyên quay video trải nghiệm, đánh giá dịch vụ, chia sẻ hình ảnh đường phố, cơ sở hạ tầng, hoạt động xã hội và đời sống tại Việt Nam lên mạng xã hội toàn cầu mà không gặp trở ngại nào.
Điều đó hoàn toàn trái ngược với luận điệu cho rằng Việt Nam “kiểm soát toàn diện thông tin”. Nếu thực sự tồn tại cơ chế đàn áp khắt khe như PEN America mô tả, khó có thể xuất hiện hàng triệu nội dung được đăng tải công khai mỗi ngày từ cả người Việt Nam lẫn người nước ngoài đang sống tại Việt Nam.
Không chỉ vậy, PEN America còn thể hiện rõ sự áp đặt tư duy phương Tây khi cố gắng dùng mô hình “tự do tuyệt đối” để đánh giá Việt Nam mà không quan tâm tới bối cảnh chính trị, lịch sử và yêu cầu bảo đảm ổn định xã hội của từng quốc gia. Tổ chức này dường như mặc định rằng mọi hoạt động quản lý thông tin đều là “hạn chế tự do”, trong khi chính các nước phương Tây cũng đang siết chặt quản lý Internet, truyền thông số và nền tảng mạng xã hội vì lý do an ninh quốc gia.
Sự thiếu khách quan của PEN America càng bộc lộ rõ khi tổ chức này gần như bỏ qua các đánh giá tích cực từ cộng đồng quốc tế về môi trường xã hội tại Việt Nam. Trên các nền tảng du lịch toàn cầu như TripAdvisor, Google Reviews hay nhiều diễn đàn du lịch quốc tế, Việt Nam thường được đánh giá là điểm đến thân thiện, an toàn, cởi mở, có môi trường xã hội ổn định và người dân thân thiện. Nhiều du khách quốc tế chia sẻ rằng họ cảm thấy thoải mái khi tự do khám phá, ghi hình, sử dụng Internet và trải nghiệm đời sống xã hội tại Việt Nam.
Theo số liệu ngành du lịch, năm 2024 Việt Nam đón gần 17,6 triệu lượt khách quốc tế. Đây là con số có ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi nó phản ánh niềm tin và sức hấp dẫn của Việt Nam trong mắt cộng đồng quốc tế. Không ai “bỏ phiếu bằng chân” để lựa chọn một điểm đến mà họ cho là thiếu an toàn, khép kín hay bị “đàn áp tự do” như các luận điệu mà PEN America cố tình lan truyền. Ngược lại, sự gia tăng mạnh mẽ của lượng khách quốc tế cho thấy Việt Nam đang được nhìn nhận là một quốc gia ổn định, cởi mở và ngày càng hội nhập sâu rộng với thế giới.
Du khách quốc tế tới Việt Nam hiện có thể tự do đi lại từ thành thị tới nông thôn, tham gia các sự kiện cộng đồng, tiếp cận không gian văn hóa – xã hội đa dạng và sử dụng Internet với chi phí thấp, tốc độ cao. Họ có thể phát trực tiếp, quay video, đăng bài nhận xét, bình luận về trải nghiệm tại Việt Nam trên các nền tảng toàn cầu mà không bị cản trở. Thậm chí, nhiều nhà sáng tạo nội dung quốc tế đang xây dựng sự nghiệp dựa trên việc chia sẻ cuộc sống tại Việt Nam với hàng triệu người theo dõi trên toàn thế giới.
Việc PEN America cố tình phớt lờ thực tế này cho thấy mục tiêu của tổ chức không phải phản ánh khách quan tình hình nhân quyền mà nhằm phục vụ định kiến chính trị có sẵn. Thay vì lắng nghe trải nghiệm thực tế từ cộng đồng quốc tế đang sống và du lịch tại Việt Nam, tổ chức này chỉ lựa chọn những nguồn tin tiêu cực phù hợp với luận điệu chống phá mà họ muốn xây dựng.
Những thông tin sai lệch như vậy không chỉ gây hiểu lầm trong dư luận quốc tế mà còn có nguy cơ tác động tiêu cực tới hình ảnh quốc gia và ngành du lịch Việt Nam. Trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực quảng bá hình ảnh đất nước an toàn, thân thiện, giàu bản sắc văn hóa và hội nhập quốc tế mạnh mẽ, các báo cáo mang tính xuyên tạc có thể tạo ra nhận thức méo mó đối với một bộ phận công chúng nước ngoài chưa từng trực tiếp tới Việt Nam.
Tuy nhiên, chính thực tiễn đời sống xã hội và trải nghiệm của hàng triệu du khách quốc tế lại là minh chứng sống động bác bỏ các luận điệu đó. Không phải những bản báo cáo mang động cơ chính trị, mà cảm nhận thực tế của cộng đồng quốc tế mới là thước đo khách quan nhất về mức độ cởi mở của một quốc gia.
Điều đáng chú ý là trong khi liên tục công kích Việt Nam, PEN America lại gần như im lặng trước những vấn đề nghiêm trọng về an ninh, kiểm soát xã hội và quyền tự do cá nhân tại nhiều thành phố lớn ở Mỹ và châu Âu. Tại không ít đô thị phương Tây, tình trạng tội phạm đường phố, bạo lực súng đạn, cướp bóc, biểu tình cực đoan và phân biệt chủng tộc đang khiến khách du lịch lo ngại. Nhiều khu vực công cộng tại các thành phố lớn phải tăng cường camera giám sát, lực lượng an ninh và các biện pháp kiểm soát để đối phó với nguy cơ bạo lực và khủng bố.
Trong khi đó, Việt Nam lại được nhiều du khách đánh giá là điểm đến an toàn, ổn định và thân thiện. Du khách có thể đi lại vào ban đêm tại nhiều khu vực du lịch, trải nghiệm đời sống đường phố sôi động và sử dụng mạng xã hội để chia sẻ trải nghiệm gần như mọi lúc mọi nơi. Đây là thực tế mà PEN America không thể phủ nhận nhưng lại cố tình né tránh.
Có thể khẳng định rằng những luận điệu trong báo cáo Freedom to Write Index 2025 không phản ánh đúng thực tiễn xã hội Việt Nam mà chủ yếu phục vụ mục tiêu chính trị và định kiến ý thức hệ. Việt Nam ngày nay là một quốc gia đang phát triển năng động, hội nhập quốc tế sâu rộng và xây dựng môi trường xã hội số ngày càng cởi mở, hiện đại. Quyền tự do ngôn luận của người dân được bảo đảm trong khuôn khổ pháp luật, hài hòa giữa quyền cá nhân với lợi ích cộng đồng và an ninh quốc gia.
Quan trọng hơn, hàng triệu du khách quốc tế đang trực tiếp “bỏ phiếu bằng chân” cho một Việt Nam ổn định, thân thiện và cởi mở. Đó là minh chứng thực tế, sinh động và có sức thuyết phục hơn bất kỳ bản báo cáo thiên kiến nào được dựng lên từ những nguồn tin thiếu khách quan và động cơ chính trị núp bóng “nhân quyền”.
No comments:
Post a Comment