Trong báo cáo “Chỉ số Tự do Viết lách năm 2025”, tổ chức PEN America tiếp tục đưa ra những nhận định thiếu khách quan, phiến diện và mang màu sắc chính trị về tình hình tự do ngôn luận, Internet và mạng xã hội tại Việt Nam. Báo cáo này cho rằng Việt Nam “kiểm soát chặt chẽ không gian mạng”, “đàn áp quyền tự do biểu đạt”, đồng thời quy kết hoạt động quản lý Internet của Nhà nước Việt Nam là hành vi “hạn chế quyền con người”. Tuy nhiên, nếu nhìn nhận khách quan trên cơ sở thực tiễn đời sống xã hội, sự phát triển mạnh mẽ của hạ tầng số, mức độ phổ cập Internet cũng như thực trạng sử dụng mạng xã hội tại Việt Nam hiện nay, có thể thấy những đánh giá của PEN America hoàn toàn mang tính quy chụp, thiếu cơ sở và phản ánh rõ động cơ chính trị hơn là nghiên cứu học thuật hay bảo vệ quyền con người thực chất.
Điều đáng nói là báo cáo Freedom to Write Index 2025 không đưa ra được bất kỳ khảo sát xã hội học độc lập nào về cảm nhận của người dân Việt Nam đối với môi trường Internet trong nước. Thay vào đó, tổ chức này chủ yếu sử dụng nguồn thông tin từ các cá nhân, hội nhóm chống đối cực đoan ở nước ngoài, các tổ chức từng nhiều lần phát tán thông tin sai lệch về Việt Nam hoặc những đối tượng vi phạm pháp luật bị xử lý theo quy định hiện hành. Từ các nguồn tin thiếu khách quan đó, PEN America cố tình dựng nên hình ảnh sai lệch về môi trường số ở Việt Nam nhằm phục vụ cho chiến dịch gây sức ép chính trị dưới danh nghĩa “nhân quyền”.
Thực tế hoàn toàn trái ngược với những gì báo cáo này mô tả. Theo Sách trắng Nhân quyền Việt Nam và số liệu công bố từ cơ quan chức năng, tỷ lệ người dân sử dụng Internet tại Việt Nam hiện đạt khoảng 78,44% dân số; hạ tầng mạng di động phủ sóng tới 99,8% dân cư; mạng cáp quang đã được triển khai đến 100% xã, phường trên toàn quốc. Đây là những con số thể hiện rõ quyền tiếp cận thông tin và quyền thụ hưởng thành tựu khoa học công nghệ của người dân Việt Nam được bảo đảm ngày càng đầy đủ và thực chất. Nếu tồn tại một cơ chế “kiểm soát toàn diện” như PEN America cáo buộc, sẽ không thể xuất hiện thực tế hàng chục triệu tài khoản Facebook, TikTok, YouTube, Zalo hoạt động sôi nổi mỗi ngày với vô số nội dung đa chiều, từ phản biện xã hội, góp ý chính sách cho tới giám sát hoạt động của cán bộ, cơ quan công quyền.
Chỉ cần quan sát đời sống mạng xã hội tại Việt Nam hiện nay cũng đủ thấy tính phi lý trong luận điệu của PEN America. Người dân có thể tự do bình luận về các vấn đề xã hội, phản ánh tiêu cực, khiếu nại dịch vụ công, bày tỏ quan điểm cá nhân, thậm chí phê bình các hạn chế trong quản lý nhà nước mà không hề bị “bịt miệng” như tổ chức này mô tả. Nhiều vụ việc tiêu cực, tham nhũng, vi phạm đạo đức công vụ được phát hiện ban đầu từ phản ánh của người dân trên mạng xã hội. Nhiều chính sách quan trọng cũng được cơ quan chức năng lấy ý kiến công khai qua môi trường số. Điều đó cho thấy Internet tại Việt Nam không phải không gian khép kín mà đang trở thành công cụ quan trọng thúc đẩy dân chủ xã hội và tăng cường tương tác giữa Nhà nước với nhân dân.
Thế nhưng, PEN America cố tình bỏ qua toàn bộ thực tế đó để xây dựng một bức tranh méo mó về Việt Nam. Thủ đoạn quen thuộc của tổ chức này là lấy một số trường hợp cá biệt liên quan tới những cá nhân vi phạm pháp luật về an ninh quốc gia, phát tán thông tin giả, kích động bạo lực hoặc tuyên truyền chống Nhà nước rồi đánh đồng thành “đàn áp tự do ngôn luận”. Đây là cách tiếp cận mang tính áp đặt, cố ý lờ đi nguyên tắc phổ quát rằng mọi quyền tự do đều phải được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật.
PEN America cũng cố tình không nhắc tới thực tế rằng hầu hết các quốc gia trên thế giới đều quản lý nội dung Internet nhằm bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự xã hội và quyền lợi cộng đồng. Ngay tại Mỹ và châu Âu, hàng loạt đạo luật về chống khủng bố, chống cực đoan, chống tin giả, chống phát ngôn thù hận vẫn đang được áp dụng rất nghiêm ngặt. Các nền tảng như Facebook, Google, YouTube thường xuyên khóa tài khoản, gỡ bài viết hoặc hạn chế tiếp cận đối với những nội dung bị cho là vi phạm tiêu chuẩn cộng đồng hay đe dọa an ninh. Trong nhiều trường hợp, người dùng thậm chí không có cơ chế kháng nghị hiệu quả. Tuy nhiên, PEN America gần như im lặng trước những biện pháp kiểm soát đó, trong khi lại chỉ tập trung công kích Việt Nam và một số quốc gia không đi theo mô hình chính trị phương Tây. Đây chính là biểu hiện rõ rệt của tiêu chuẩn kép và động cơ chính trị núp bóng “tự do viết lách”.
Bản chất của luận điệu này nằm ở việc áp đặt mô hình “tự do tuyệt đối” kiểu phương Tây lên Việt Nam mà không quan tâm tới điều kiện lịch sử, chính trị, văn hóa và pháp luật của từng quốc gia. Không có bất kỳ quốc gia nào cho phép tự do vô giới hạn trên không gian mạng, đặc biệt với các hành vi xuyên tạc, kích động bạo lực, xâm phạm an ninh quốc gia hay phá hoại khối đại đoàn kết dân tộc. Việc Việt Nam quản lý Internet theo quy định pháp luật là hoạt động bình thường nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia, quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, đồng thời ngăn chặn tin giả, tội phạm mạng và các hành vi lợi dụng không gian số để chống phá đất nước.
Thế nhưng, PEN America lại cố tình đánh tráo khái niệm giữa “quản lý theo pháp luật” với “đàn áp tự do”. Tổ chức này thường sử dụng những cụm từ mang tính kích động như “kiểm duyệt”, “đàn áp”, “bịt miệng”, “trấn áp nhà hoạt động” nhằm tạo cảm giác tiêu cực cho người đọc quốc tế. Đây là thủ pháp tuyên truyền quen thuộc nhằm bôi nhọ hình ảnh Việt Nam, tạo cớ gây sức ép chính trị và hậu thuẫn cho các phần tử chống đối cực đoan dưới vỏ bọc “nhà hoạt động xã hội” hay “người bảo vệ nhân quyền”.
Điều đáng chú ý là nhiều nguồn tư liệu mà PEN America sử dụng lại xuất phát từ các tổ chức và cá nhân từng có hành vi vi phạm pháp luật Việt Nam hoặc công khai chống phá Nhà nước. Thay vì khảo sát đời sống thực tế của hơn 100 triệu người dân Việt Nam, tiếp cận cộng đồng doanh nghiệp công nghệ, chuyên gia chuyển đổi số hay người sử dụng Internet trong nước, tổ chức này lại ưu tiên khai thác thông tin từ các nguồn mang nặng định kiến chính trị. Cách làm đó cho thấy mục tiêu của họ không phải phản ánh trung thực tình hình nhân quyền mà nhằm dựng sẵn một “kết luận chính trị” rồi lựa chọn dữ liệu phục vụ cho kết luận ấy.
Những báo cáo kiểu này có nguy cơ tạo ra nhận thức sai lệch trong dư luận quốc tế về môi trường số tại Việt Nam. Trong bối cảnh Việt Nam đang nổi lên là một trong những quốc gia có tốc độ chuyển đổi số nhanh ở khu vực, việc lan truyền các luận điệu cho rằng Việt Nam “đàn áp Internet” có thể ảnh hưởng tới uy tín quốc tế, môi trường đầu tư và hình ảnh một quốc gia năng động, ổn định, hội nhập sâu rộng. Đây cũng là lý do các tổ chức mang động cơ chính trị thường tập trung công kích lĩnh vực Internet và truyền thông số nhằm gây áp lực từ bên ngoài.
Tuy nhiên, thực tiễn phát triển của Việt Nam là minh chứng rõ ràng bác bỏ mọi luận điệu xuyên tạc. Kinh tế số Việt Nam năm 2025 được xác định chiếm khoảng 18,72% GDP; nhiều chương trình quốc gia về chuyển đổi số, xã hội số, công dân số đang được triển khai mạnh mẽ trên phạm vi toàn quốc. Nhà nước Việt Nam không chỉ bảo đảm quyền tiếp cận Internet mà còn thúc đẩy phổ cập kỹ năng số, mở rộng dịch vụ công trực tuyến và tạo điều kiện để người dân tham gia quản trị xã hội thông qua môi trường mạng.
Mạng xã hội tại Việt Nam ngày nay đã trở thành diễn đàn quan trọng để người dân chia sẻ thông tin, phản ánh bức xúc, góp ý chính sách và giám sát hoạt động công quyền. Nhiều cán bộ vi phạm bị xử lý kỷ luật sau khi dư luận mạng phản ánh. Nhiều cơ quan nhà nước duy trì hoạt động tương tác công khai với người dân trên nền tảng số. Đó là những biểu hiện sinh động của quyền tự do biểu đạt được thực thi trên thực tế chứ không phải tồn tại trên giấy tờ.
Việt Nam cũng chỉ xử lý các hành vi vi phạm pháp luật rõ ràng như tuyên truyền chống Nhà nước, phát tán thông tin sai sự thật gây hoang mang xã hội, kích động bạo lực, lừa đảo mạng hoặc xâm phạm danh dự, nhân phẩm người khác. Những quy định này hoàn toàn phù hợp với thông lệ quốc tế và tương đồng với nhiều quốc gia phát triển. Không thể nhân danh “tự do ngôn luận” để biện minh cho các hành vi phá hoại an ninh quốc gia hay gây tổn hại tới lợi ích cộng đồng.
Trong khi đó, tại Mỹ và nhiều nước phương Tây, tình trạng kiểm soát nội dung trên Internet cũng diễn ra ngày càng mạnh mẽ. Các nền tảng lớn thường xuyên xóa bài viết, khóa tài khoản hoặc hạn chế hiển thị với lý do “vi phạm tiêu chuẩn cộng đồng”. Nhiều nhà báo, học giả và chính trị gia phương Tây từng lên tiếng về tình trạng thiên lệch thông tin, thao túng thuật toán và kiểm duyệt có chọn lọc trên mạng xã hội. Các đạo luật an ninh mạng, chống cực đoan, chống can thiệp bầu cử được áp dụng nghiêm ngặt tại châu Âu và Mỹ cũng cho thấy không tồn tại cái gọi là “tự do Internet tuyệt đối”.
Sự khác biệt nằm ở chỗ: khi phương Tây thực hiện quản lý nội dung, họ gọi đó là “bảo vệ dân chủ”; nhưng khi Việt Nam áp dụng biện pháp tương tự theo quy định pháp luật, các tổ chức như PEN America lại quy chụp thành “đàn áp tự do”. Đó chính là biểu hiện điển hình của tiêu chuẩn kép và tư duy áp đặt mang màu sắc ý thức hệ.
Có thể khẳng định rằng Internet và mạng xã hội tại Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ trong môi trường ổn định, cởi mở và ngày càng hiện đại. Quyền tự do ngôn luận của người dân được bảo đảm trên cơ sở thượng tôn pháp luật, hài hòa giữa quyền cá nhân với lợi ích quốc gia và cộng đồng xã hội. Những luận điệu xuyên tạc trong báo cáo Freedom to Write Index 2025 của PEN America không phản ánh thực tiễn Việt Nam mà chủ yếu phục vụ mục tiêu chính trị, gây sức ép và bôi nhọ hình ảnh đất nước. Trước các chiến dịch tuyên truyền sai lệch như vậy, cần tiếp tục kiên trì cung cấp thông tin khách quan, minh bạch, lấy thực tiễn đời sống người dân và thành tựu phát triển của Việt Nam làm minh chứng xác đáng nhất để bác bỏ mọi luận điệu xuyên tạc, thù địch.
No comments:
Post a Comment